Surah 31 · 34 verses · Sheikh Amissi Radjabu Ntamba

Surah Luqman in Rundi

In English with tafsir

بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ

31:1

الٓمٓ

Alif, Laam, Miiym. (Insiguro y’izi ndome hamwe nuwufise ubumenyi bwazo bwose n’Imana yonyene gusa)

31:2

تِلۡكَ ءَايَٰتُ ٱلۡكِتَٰبِ ٱلۡحَكِيمِ

Aya n’amajambo y’Imana matagatifu ari muriki gitabu categuwe neza cane

31:3

هُدًى وَرَحۡمَةً لِّلۡمُحۡسِنِينَ

Uburokoke hamwe n’imigisha niku bantu bagira ineza

31:4

ٱلَّذِينَ يُقِيمُونَ ٱلصَّلَوٰةَ وَيُؤۡتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَهُم بِٱلۡأٓخِرَةِ هُمۡ يُوقِنُونَ

Bamwe bahagarika amasengesho yabo n’ugutanga imperezwa bakaba bafise icemezo c’umusi w’umuhero w’Isi yuko uriho

31:5

أُوْلَٰٓئِكَ عَلَىٰ هُدًى مِّن رَّبِّهِمۡۖ وَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُفۡلِحُونَ

Abo nibo bari hejuru y’uburokoke buvuye ku Muremyi wabo, kandi nibo bafise intsinzi nyakuri

31:6

وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَشۡتَرِي لَهۡوَ ٱلۡحَدِيثِ لِيُضِلَّ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ بِغَيۡرِ عِلۡمٍ وَيَتَّخِذَهَا هُزُوًاۚ أُوْلَٰٓئِكَ لَهُمۡ عَذَابٌ مُّهِينٌ

Nomu bantu bawe harimwo abatora amajambo ataco amaze kugira ngo bahuvye abantu hamwe n’inzira y’Imana, nabo atabumenyi bw’ikintu na kimwe bazi, nugufyinata munzira y’Imana, rero abo bantu bazoronka ibihano bibatetereza

31:7

وَإِذَا تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِ ءَايَٰتُنَا وَلَّىٰ مُسۡتَكۡبِرًا كَأَن لَّمۡ يَسۡمَعۡهَا كَأَنَّ فِيٓ أُذُنَيۡهِ وَقۡرًاۖ فَبَشِّرۡهُ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ

Mugihe basomewe amajambo yacu matagatifu, baca bayaha imigongo mukwishima nkuko womengo ntibayumvise nkuko kandi mumatwi yabo harimwo uburemere, rero nubashikirize inkuru y’ibihano bibabaza cane

31:8

إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ لَهُمۡ جَنَّٰتُ ٱلنَّعِيمِ

Ntankeka bamwe bemeye Imana yabo y’ukuri nukugira ibikorwa vyiza, kuribo bazoba bafise imirima y’imigisha

31:9

خَٰلِدِينَ فِيهَاۖ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقًّاۚ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ

Bazobayo mubuzima bwabo bwose, n’indagano y’Imana ni y’ukuri, nayo niyo ifise ubushobozi hamwe n’ubuhizi buhagije

31:10

خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ بِغَيۡرِ عَمَدٍ تَرَوۡنَهَاۖ وَأَلۡقَىٰ فِي ٱلۡأَرۡضِ رَوَٰسِيَ أَن تَمِيدَ بِكُمۡ وَبَثَّ فِيهَا مِن كُلِّ دَآبَّةٍۚ وَأَنزَلۡنَا مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءً فَأَنۢبَتۡنَا فِيهَا مِن كُلِّ زَوۡجٍ كَرِيمٍ

Niyo yaremye amajuru yose atankingi zifise kandi arizo mwibonera, hanyuma ishiraho imisozi kuri iy’Isi kugirango ntibazingezinge nugukwiragiza ibikoko vy’ubwoko bwose nukumanura amazi avuye mubicu, no muriyo tunagishako ibiterwa vyiza vy’ubwoko bwose

31:11

هَٰذَا خَلۡقُ ٱللَّهِ فَأَرُونِي مَاذَا خَلَقَ ٱلَّذِينَ مِن دُونِهِۦۚ بَلِ ٱلظَّٰلِمُونَ فِي ضَلَٰلٍ مُّبِينٍ

Ibi vyose Imana niyo yabiremye rero nimunyereke ivyahe baremye bamwe batari Imana, mugabo abahemukiye imitima yabo bari mubuzimire buri k’umugaragaro

31:12

وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا لُقۡمَٰنَ ٱلۡحِكۡمَةَ أَنِ ٱشۡكُرۡ لِلَّهِۚ وَمَن يَشۡكُرۡ فَإِنَّمَا يَشۡكُرُ لِنَفۡسِهِۦۖ وَمَن كَفَرَ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَنِيٌّ حَمِيدٌ

Mu vy’ukuri twaramuhaye intumwa y’Imana Luq’manu (iii) ubuhizi duca tumubwira duti :- nukengurukire Imana yawe, n’uwuzo kenguruka muri mwebwe mu vy’ukuri azoba akengurukiye umutima wiwe, nayo uwuzoba ari umuhakanyi w’Imana y’ukuri, Imana niyo nyene ubutunzi kandi ihayagizwa hose

31:13

وَإِذۡ قَالَ لُقۡمَٰنُ لِٱبۡنِهِۦ وَهُوَ يَعِظُهُۥ يَٰبُنَيَّ لَا تُشۡرِكۡ بِٱللَّهِۖ إِنَّ ٱلشِّرۡكَ لَظُلۡمٌ عَظِيمٌ

Nawe Luqmanu mugihe yabwira ikibondo ciwe nawe ariko aramuhanura avuga ati:- mwananje ntuhirahire ngo ugereranya Imana n’ibindi bintu, kuko ukugereranya Imana n’ibindi bintu nibwo buhemu bukuru cane

31:14

وَوَصَّيۡنَا ٱلۡإِنسَٰنَ بِوَٰلِدَيۡهِ حَمَلَتۡهُ أُمُّهُۥ وَهۡنًا عَلَىٰ وَهۡنٍ وَفِصَٰلُهُۥ فِي عَامَيۡنِ أَنِ ٱشۡكُرۡ لِي وَلِوَٰلِدَيۡكَ إِلَيَّ ٱلۡمَصِيرُ

Twarahanuye umuntu kubera abavyeyi biwe kuko nyina wiwe yasamye inda yiwe k’uburuhe n’ubundi nukumucusha kw’ibere kukiringo c’imyaka ibiri yuko yonshimira abavyeyi bawe kuko ingaruka yamwese n’iwanje

31:15

وَإِن جَٰهَدَاكَ عَلَىٰٓ أَن تُشۡرِكَ بِي مَا لَيۡسَ لَكَ بِهِۦ عِلۡمٌ فَلَا تُطِعۡهُمَاۖ وَصَاحِبۡهُمَا فِي ٱلدُّنۡيَا مَعۡرُوفًاۖ وَٱتَّبِعۡ سَبِيلَ مَنۡ أَنَابَ إِلَيَّۚ ثُمَّ إِلَيَّ مَرۡجِعُكُمۡ فَأُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ

Nibagutegeka kugira ngo bangereranye n’ivyo ata bumenyi ufise, ntuba gamburukire, mugabo n’ubane nabo neza ng’aha kw’Isi, hanyuma ufate inzira yaba tumbera iwanje, hanyuma ingaruka yamwese n’iwanje, aho niho nzoba bwira muvyo mwahora mugira

31:16

يَٰبُنَيَّ إِنَّهَآ إِن تَكُ مِثۡقَالَ حَبَّةٍ مِّنۡ خَرۡدَلٍ فَتَكُن فِي صَخۡرَةٍ أَوۡ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ أَوۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ يَأۡتِ بِهَا ٱللَّهُۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٌ

Mwananje, mu vy’ukuri ijambo iryariryo ryose rifise uburemere bwaryo nkubw’igishishwa c’imbuto y’icamwa c’umutende naho coba kiri hagati y’imisozi canke kiri mw’Ijuru canke kw’Isi, Imana izokizana ico kintu, ntankeka niyo nyene ubumenyi bw’ibintu vyinyegeje nibiri k’umugaragaro

31:17

يَٰبُنَيَّ أَقِمِ ٱلصَّلَوٰةَ وَأۡمُرۡ بِٱلۡمَعۡرُوفِ وَٱنۡهَ عَنِ ٱلۡمُنكَرِ وَٱصۡبِرۡ عَلَىٰ مَآ أَصَابَكَۖ إِنَّ ذَٰلِكَ مِنۡ عَزۡمِ ٱلۡأُمُورِ

Mwananje, nuhagarike amasengesho yawe hanyuma utegeke abantu kugira ineza hamwe nugutuza amabi ayariyo yose, kandi wihangane hejuru yibizo gushikira, mu vy’ukuri ivyo nimu bintu bitegerezwa kugirwa

31:18

وَلَا تُصَعِّرۡ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمۡشِ فِي ٱلۡأَرۡضِ مَرَحًاۖ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخۡتَالٍ فَخُورٍ

Kandi ntubarabire kuruhande rumwe rw’amaso kandi ntugire kuri iy’Isi n’ivyishimo vy’umurengera mu vy’ukuri Imana ntikunda uwo wese yishima nukwibona

31:19

وَٱقۡصِدۡ فِي مَشۡيِكَ وَٱغۡضُضۡ مِن صَوۡتِكَۚ إِنَّ أَنكَرَ ٱلۡأَصۡوَٰتِ لَصَوۡتُ ٱلۡحَمِيرِ

Kandi ugire kurugendo rwo hagati na hagati kandi umanure ijwi ryawe, ntankeka ijwi ry’indogobwe niryojwi ribi cane gusumba amajwi yose mabi

31:20

أَلَمۡ تَرَوۡاْ أَنَّ ٱللَّهَ سَخَّرَ لَكُم مَّا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ وَأَسۡبَغَ عَلَيۡكُمۡ نِعَمَهُۥ ظَٰهِرَةً وَبَاطِنَةًۗ وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يُجَٰدِلُ فِي ٱللَّهِ بِغَيۡرِ عِلۡمٍ وَلَا هُدًى وَلَا كِتَٰبٍ مُّنِيرٍ

Mbega ntimubona yuko Imana yabaremeye ibiri mu Majuru no kw’Isi nukubakwiriza imihezagiro yayo iri k’umugaragaro n’iyindi iri mw’ibanga, hakaba hari abantu baharira kubijanye n’Imana atabumenyi bafise canke uburongozi bwavyo canke igitabu gifise umuco kurivyo

31:21

وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ ٱتَّبِعُواْ مَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ قَالُواْ بَلۡ نَتَّبِعُ مَا وَجَدۡنَا عَلَيۡهِ ءَابَآءَنَآۚ أَوَلَوۡ كَانَ ٱلشَّيۡطَٰنُ يَدۡعُوهُمۡ إِلَىٰ عَذَابِ ٱلسَّعِيرِ

Mugihe babwiwe bati :- nimu kurikire muvyo Imana yamanuye, nabo bishura bati :- ahubwo twebwe dukurikira muvyo twasanganye abavyeyi bacu bagira, mbega naho Sheteni ibahamagarira mubihano vyo mumuriro udahera harico

31:22

وَمَن يُسۡلِمۡ وَجۡهَهُۥٓ إِلَى ٱللَّهِ وَهُوَ مُحۡسِنٌ فَقَدِ ٱسۡتَمۡسَكَ بِٱلۡعُرۡوَةِ ٱلۡوُثۡقَىٰۗ وَإِلَى ٱللَّهِ عَٰقِبَةُ ٱلۡأُمُورِ

N’uwushikanye amaso yiwe imbere y’Imana mugihe agira ineza, ntankeka azoba yamaze gufata ifundo rigumije neza, n’amaherezo y’ibintu vyose niku Mana yonyene gusa

31:23

وَمَن كَفَرَ فَلَا يَحۡزُنكَ كُفۡرُهُۥٓۚ إِلَيۡنَا مَرۡجِعُهُمۡ فَنُنَبِّئُهُم بِمَا عَمِلُوٓاْۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمُۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ

Nuwuhakana kuri ibi vyose wewe ntugire agahinda kubuhakanyi bwabo, ingaruka yabo n’iwacu, aho niho tuzobabwira ivyo bagize, mu vy’ukuri Imana niyo nyene ubumenyi bw’ibiri mubikiriza vyacu

31:24

نُمَتِّعُهُمۡ قَلِيلًا ثُمَّ نَضۡطَرُّهُمۡ إِلَىٰ عَذَابٍ غَلِيظٍ

Tuzoba nezereza gatoyi gusa hanyuma tuze tubasunike mubihano bigoye cane

31:25

وَلَئِن سَأَلۡتَهُم مَّنۡ خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ لَيَقُولُنَّ ٱللَّهُۚ قُلِ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِۚ بَلۡ أَكۡثَرُهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ

Ubabajije uti:- ni nde yaremye Amajuru n’Isi ? Ntankeka bazo kwishura bati:- n’Imana, rero nimu babwire muti:- ishimagizwa ryose niry’Imana mugabo benshi muribo ntanakimwe bazi

31:26

لِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡغَنِيُّ ٱلۡحَمِيدُ

Ibiri mu Majuru yose no kw’Isi vyose nivy’Imana, mu vy’ukuri Imana niyo nyene ubutunzi nuguhayagizwa gukwiye

31:27

وَلَوۡ أَنَّمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ مِن شَجَرَةٍ أَقۡلَٰمٌ وَٱلۡبَحۡرُ يَمُدُّهُۥ مِنۢ بَعۡدِهِۦ سَبۡعَةُ أَبۡحُرٍ مَّا نَفِدَتۡ كَلِمَٰتُ ٱللَّهِۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ

Iyo ibiti vyose biri ngaha kw’Isi vyari kuba amakaramu, hamwe n’ibiyaga bifatanijwe n’ibindi biyaga indwi, aya majambo y’Imana ntiyari guhera, ntankeka n’Imana niyo ifise ubusobozi hamwe n’ubuhizi buhagije

31:28

مَّا خَلۡقُكُمۡ وَلَا بَعۡثُكُمۡ إِلَّا كَنَفۡسٍ وَٰحِدَةٍۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَمِيعُۢ بَصِيرٌ

Ntikwari ukuremwa kwanyu canke ukuzurwa kwanyu atari nkuko ari umutima umwe gusa, mu vy’ukuri Imana niyo yumva kandi niyo ibona

31:29

أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ يُولِجُ ٱلَّيۡلَ فِي ٱلنَّهَارِ وَيُولِجُ ٱلنَّهَارَ فِي ٱلَّيۡلِ وَسَخَّرَ ٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَۖ كُلٌّ يَجۡرِيٓ إِلَىٰٓ أَجَلٍ مُّسَمًّى وَأَنَّ ٱللَّهَ بِمَا تَعۡمَلُونَ خَبِيرٌ

Mbega ntubona yuko Imana yinjiza ijoro mumutaga nukwinjiza umutaga mw’ijoro, nuku gamburutsa Izuba n’Ukwezi ivyo vyose bigira kumwanya wageneweko, n’Imana niyo ifise inkuru yivyo mugira vyose

31:30

ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡحَقُّ وَأَنَّ مَا يَدۡعُونَ مِن دُونِهِ ٱلۡبَٰطِلُ وَأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡعَلِيُّ ٱلۡكَبِيرُ

Ibi vyose nukubera yuko Imana ari iy’ukuri nico basaba aho gusaba Imana yonyene ari ibitariho, n’Imana niyo nyene iteka rininiya cane

31:31

أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱلۡفُلۡكَ تَجۡرِي فِي ٱلۡبَحۡرِ بِنِعۡمَتِ ٱللَّهِ لِيُرِيَكُم مِّنۡ ءَايَٰتِهِۦٓۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٍ لِّكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ

Mbega ntubona yuko amato agendera hejuru y’Ibiyaga kumihezagiro y’Imana kugira ngo ibereke ibimenyetso vyayo, mu vy’ukuri muri ibi vyose harimwo ibimenyetso vy’umuntu yihanganye hamwe nuwushima

31:32

وَإِذَا غَشِيَهُم مَّوۡجٌ كَٱلظُّلَلِ دَعَوُاْ ٱللَّهَ مُخۡلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَ فَلَمَّا نَجَّىٰهُمۡ إِلَى ٱلۡبَرِّ فَمِنۡهُم مُّقۡتَصِدٌۚ وَمَا يَجۡحَدُ بِـَٔايَٰتِنَآ إِلَّا كُلُّ خَتَّارٍ كَفُورٍ

N’imikuba ibahwikiye nk’ibicu baca batabaza Imana n’ubwitonzi ntangere, mugabo imaze kubarokora ikabashikana kunkengera z’ikiyaga muribo baca bafata urugendo ruri hagati na hagati rwiza nayo abandi barahakana imigisha y’Imana, kandi ntabahakana imigisha y’Imana atari uwoba yihenze mukuru ariwe muhakanyi karuhariwe

31:33

يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱتَّقُواْ رَبَّكُمۡ وَٱخۡشَوۡاْ يَوۡمًا لَّا يَجۡزِي وَالِدٌ عَن وَلَدِهِۦ وَلَا مَوۡلُودٌ هُوَ جَازٍ عَن وَالِدِهِۦ شَيۡـًٔاۚ إِنَّ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقٌّۖ فَلَا تَغُرَّنَّكُمُ ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَا وَلَا يَغُرَّنَّكُم بِٱللَّهِ ٱلۡغَرُورُ

Mwebwe bantu, nimu gamburukire Umuremyi wanyu kandi mutinye wamusi umuvyeyi atazofasha ikibondo ciwe, canke umwana ataco azofasha umuvyeyi wiwe n’ikintu nagitoyi, ntankeka isango ry’Imana niry’ukuri rero ntimugahendwe n’ubuzima bwo ng’aha kw’Isi, canke ntimugahendwe n’urya mubeshi mukuru mubijanye n’ibintu vy’Imana

31:34

إِنَّ ٱللَّهَ عِندَهُۥ عِلۡمُ ٱلسَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ ٱلۡغَيۡثَ وَيَعۡلَمُ مَا فِي ٱلۡأَرۡحَامِۖ وَمَا تَدۡرِي نَفۡسٌ مَّاذَا تَكۡسِبُ غَدًاۖ وَمَا تَدۡرِي نَفۡسُۢ بِأَيِّ أَرۡضٍ تَمُوتُۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرُۢ

Mu vy’ukuri ubumenyi bw’umuhero w’Isi buri ku Mana yonyene gusa, nayo niyo imanura imvura kandi ikaba ifise ubumenyi bw’ibiri munda z’abakenyezi n’umutima uwariwo wose, kandi ntabumenyi ufise bw’ivyo uzogira ejo, canke umutima w’umuntu ntabumenyi ufise bw’aho azopfira, ntankeka Imana niyo nyene ubumenyi n’inkuru z’ibintu vyose

Translation: Sheikh Amissi Radjabu Ntamba.