Surah 18 · 110 verses · Sheikh Amissi Radjabu Ntamba

Surah Al-Kahf in Rundi

In English with tafsir

بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ

18:1

ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ ٱلَّذِيٓ أَنزَلَ عَلَىٰ عَبۡدِهِ ٱلۡكِتَٰبَ وَلَمۡ يَجۡعَل لَّهُۥ عِوَجَاۜ

Ndakengurukiye Imana yamanuriye umushumvyi wayo iki gitabu gitagatifu, kandi ntiyakigize ngo kibemwo amahinyu

18:2

قَيِّمًا لِّيُنذِرَ بَأۡسًا شَدِيدًا مِّن لَّدُنۡهُ وَيُبَشِّرَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ٱلَّذِينَ يَعۡمَلُونَ ٱلصَّٰلِحَٰتِ أَنَّ لَهُمۡ أَجۡرًا حَسَنًا

Giteguwe neza kugira ngo gituze abantu kubijanye n’ibihano bivuye ku Mana, kandi kibahe inkuru nziza bamwe bemera ari nabo bagira ibikorwa vyiza yuko bazoronka impembo nziza

18:3

مَّٰكِثِينَ فِيهِ أَبَدًا

Bazobamwo mubuzima bwabo bwose

18:4

وَيُنذِرَ ٱلَّذِينَ قَالُواْ ٱتَّخَذَ ٱللَّهُ وَلَدًا

Hanyuma ico gitabu kibatuze bamwe bavuga bati:- Imana yarigiriye ikibondo

18:5

مَّا لَهُم بِهِۦ مِنۡ عِلۡمٍ وَلَا لِأٓبَآئِهِمۡۚ كَبُرَتۡ كَلِمَةً تَخۡرُجُ مِنۡ أَفۡوَٰهِهِمۡۚ إِن يَقُولُونَ إِلَّا كَذِبًا

Ntabumenyi bafise buri hejuru yiri jambo canke abavyeyi babo, kandi n’ijambo rihambaye rivuye muminwa yabo, kandi ntibashobora kuvuga atari ububeshi gusa

18:6

فَلَعَلَّكَ بَٰخِعٌ نَّفۡسَكَ عَلَىٰٓ ءَاثَٰرِهِمۡ إِن لَّمۡ يُؤۡمِنُواْ بِهَٰذَا ٱلۡحَدِيثِ أَسَفًا

Kumbure wota umutima wawe mw’ihumbi kubera agahinda, n’ingene nabo batemera ibiganiro vyacu ubashikiriza

18:7

إِنَّا جَعَلۡنَا مَا عَلَى ٱلۡأَرۡضِ زِينَةً لَّهَا لِنَبۡلُوَهُمۡ أَيُّهُمۡ أَحۡسَنُ عَمَلًا

Mu vy’ukuri twebwe twagize ibiri hejuru y’Isi ngo bibe arivyo bisharizo vyaryo, kugira ngo turabe uwariwe muribo mubagira ibikorwa vyiza cane

18:8

وَإِنَّا لَجَٰعِلُونَ مَا عَلَيۡهَا صَعِيدًا جُرُزًا

Mu vy’ukuri ni twebwe tugira gutyo kubiri hejuru yiy’Isi, kuba ari Isi y’ubugararwe

18:9

أَمۡ حَسِبۡتَ أَنَّ أَصۡحَٰبَ ٱلۡكَهۡفِ وَٱلرَّقِيمِ كَانُواْ مِنۡ ءَايَٰتِنَا عَجَبًا

Mbega wiyumvira yuko abantu bo mw’Isenga hamwe n’abafise amakuru yanditswe mubitabu bari mubantu b’ibitangaza vyacu

18:10

إِذۡ أَوَى ٱلۡفِتۡيَةُ إِلَى ٱلۡكَهۡفِ فَقَالُواْ رَبَّنَآ ءَاتِنَا مِن لَّدُنكَ رَحۡمَةً وَهَيِّئۡ لَنَا مِنۡ أَمۡرِنَا رَشَدًا

Iyo misore mugihe yirukira mw’isenga baciye bavuga bati:- Muremyi wacu, n’uduhe imigisha ivuye kuri wewe, kandi utugirire uburokoke kubintu vyacu vyose

18:11

فَضَرَبۡنَا عَلَىٰٓ ءَاذَانِهِمۡ فِي ٱلۡكَهۡفِ سِنِينَ عَدَدًا

Duca tuziba amatwi yabo bari mw’isenga kukiringo c’imyaka mwinshi cane

18:12

ثُمَّ بَعَثۡنَٰهُمۡ لِنَعۡلَمَ أَيُّ ٱلۡحِزۡبَيۡنِ أَحۡصَىٰ لِمَا لَبِثُوٓاْ أَمَدًا

Hanyuma turabazura kugira ngo tumenyeshe igiki kiri muri iyo mirwi uko ari ibiri yaharuye neza na neza ikiringo babayeyo muri iryo senga

18:13

نَّحۡنُ نَقُصُّ عَلَيۡكَ نَبَأَهُم بِٱلۡحَقِّۚ إِنَّهُمۡ فِتۡيَةٌ ءَامَنُواْ بِرَبِّهِمۡ وَزِدۡنَٰهُمۡ هُدًى

Twebwe tukumenyesha inkuru zabo z’ukuri, kuko mu vy’ukuri iyo miyabaga bari mubemeye Umuremyi wabo bimwe bivuye k’umutima, natwe turabongereza uburokoke

18:14

وَرَبَطۡنَا عَلَىٰ قُلُوبِهِمۡ إِذۡ قَامُواْ فَقَالُواْ رَبُّنَا رَبُّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ لَن نَّدۡعُوَاْ مِن دُونِهِۦٓ إِلَٰهًاۖ لَّقَدۡ قُلۡنَآ إِذًا شَطَطًا

Hanyuma tubaha inguvu mumitima yabo mugihe bahagarara bavuga bati:- Umuremyi wacu n’Umuremyi w’Amajuru n’Isi, na twebwe ntituzo kwigera dusenga narimwe iyindi Mana itari Imana yonyene y’ukuri, ntankeka twebwe tuzoba twavuze ikinyoma kigaritse

18:15

هَٰٓؤُلَآءِ قَوۡمُنَا ٱتَّخَذُواْ مِن دُونِهِۦٓ ءَالِهَةًۖ لَّوۡلَا يَأۡتُونَ عَلَيۡهِم بِسُلۡطَٰنِۭ بَيِّنٍۖ فَمَنۡ أَظۡلَمُ مِمَّنِ ٱفۡتَرَىٰ عَلَى ٱللَّهِ كَذِبًا

Aba bantu bacu bagize izindi Mana atari Imana y’ukuri, none ni kuki batazana hejuru yabo ivyemezo biri k’umugaragaro, none ni nde muhemu mukuru gusumba uwubeshera Imana y’ukuri

18:16

وَإِذِ ٱعۡتَزَلۡتُمُوهُمۡ وَمَا يَعۡبُدُونَ إِلَّا ٱللَّهَ فَأۡوُۥٓاْ إِلَى ٱلۡكَهۡفِ يَنشُرۡ لَكُمۡ رَبُّكُم مِّن رَّحۡمَتِهِۦ وَيُهَيِّئۡ لَكُم مِّنۡ أَمۡرِكُم مِّرۡفَقًا

Mugihe mwari mwavavanuye nabo hamwe n’ivyo basenga aho gusenga Imana y’ukuri, rero nimwirukire mw’isenga niho Umuremyi wanyu azobugururira imigisha yayo, nuku borohereza mubintu vyanyu vyose

18:17

وَتَرَى ٱلشَّمۡسَ إِذَا طَلَعَت تَّزَٰوَرُ عَن كَهۡفِهِمۡ ذَاتَ ٱلۡيَمِينِ وَإِذَا غَرَبَت تَّقۡرِضُهُمۡ ذَاتَ ٱلشِّمَالِ وَهُمۡ فِي فَجۡوَةٍ مِّنۡهُۚ ذَٰلِكَ مِنۡ ءَايَٰتِ ٱللَّهِۗ مَن يَهۡدِ ٱللَّهُ فَهُوَ ٱلۡمُهۡتَدِۖ وَمَن يُضۡلِلۡ فَلَن تَجِدَ لَهُۥ وَلِيًّا مُّرۡشِدًا

Urabona Izuba mugihe riserutse rica kure y’isenga ryabo k’uruhande rw’iburyo, mugihe bugorovye naho ribacako k’uruhande rw’ibubamfu nabo bari ahantu harangaye muri iryo senga nyene, ivyo rero nimu bimenyetso vy’Imana kuko uwo Imana yarongoye uyo niwe muntu yarongotse, nayo uwo Imana yaretse kuzimira ntuzo muronkera uwuzo mukingira wukumu rongora

18:18

وَتَحۡسَبُهُمۡ أَيۡقَاظًا وَهُمۡ رُقُودٌۚ وَنُقَلِّبُهُمۡ ذَاتَ ٱلۡيَمِينِ وَذَاتَ ٱلشِّمَالِۖ وَكَلۡبُهُم بَٰسِطٌ ذِرَاعَيۡهِ بِٱلۡوَصِيدِۚ لَوِ ٱطَّلَعۡتَ عَلَيۡهِمۡ لَوَلَّيۡتَ مِنۡهُمۡ فِرَارًا وَلَمُلِئۡتَ مِنۡهُمۡ رُعۡبًا

Umengo barakanuye nabo basinziriye, natwe tuba hindura kuruhande rw’ibiryo no kuruhande rw’ibubamfu n’imbwa yabo igoroye amaboko yayo iri kw’irembo, wobabonye mu vy’ukuri wociye uhindukira ningoga na ningoga wiruka, mu vy’ukuri wari kugira ubwoba kuribo

18:19

وَكَذَٰلِكَ بَعَثۡنَٰهُمۡ لِيَتَسَآءَلُواْ بَيۡنَهُمۡۚ قَالَ قَآئِلٌ مِّنۡهُمۡ كَمۡ لَبِثۡتُمۡۖ قَالُواْ لَبِثۡنَا يَوۡمًا أَوۡ بَعۡضَ يَوۡمٍۚ قَالُواْ رَبُّكُمۡ أَعۡلَمُ بِمَا لَبِثۡتُمۡ فَٱبۡعَثُوٓاْ أَحَدَكُم بِوَرِقِكُمۡ هَٰذِهِۦٓ إِلَى ٱلۡمَدِينَةِ فَلۡيَنظُرۡ أَيُّهَآ أَزۡكَىٰ طَعَامًا فَلۡيَأۡتِكُم بِرِزۡقٍ مِّنۡهُ وَلۡيَتَلَطَّفۡ وَلَا يُشۡعِرَنَّ بِكُمۡ أَحَدًا

Rero uku niko twabazuye kugira ngo babazanye hagati yabo, umwe mubavugizi babo avuga ati:- mwabayeho igihe kingana gute?Nabo bishura bati:- tubaye ngaha umusi umwe canke igice c’umusi, nabo bishura bati:- Umuremyi wanyu niwe afise ubumenyi cane bw’ukumenya ikiringo mwabayeho, rero nimu rungike umwe muri mwebwe abe afise aya mahera yanyu aje mugisagara kuraba ivyo bifungurwa, hanyuma arabe ivyiza murivyo gusumba, hanyuma abazanire muri ivyo bifungurwa, kandi agire ivyo bintu k’ubukerebutsi ntangere kandi agire ivyo bintu n’ubwenge kandi ntabavuge k’umuntu n’umwe

18:20

إِنَّهُمۡ إِن يَظۡهَرُواْ عَلَيۡكُمۡ يَرۡجُمُوكُمۡ أَوۡ يُعِيدُوكُمۡ فِي مِلَّتِهِمۡ وَلَن تُفۡلِحُوٓاْ إِذًا أَبَدًا

Kuko nibabamenya aho muri bazoba tera iminana canke bazoba subiza mw’idini ryabo barimwo, aho naho ntantsinzi muzoba mufise na gatoyi

18:21

وَكَذَٰلِكَ أَعۡثَرۡنَا عَلَيۡهِمۡ لِيَعۡلَمُوٓاْ أَنَّ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقٌّ وَأَنَّ ٱلسَّاعَةَ لَا رَيۡبَ فِيهَآ إِذۡ يَتَنَٰزَعُونَ بَيۡنَهُمۡ أَمۡرَهُمۡۖ فَقَالُواْ ٱبۡنُواْ عَلَيۡهِم بُنۡيَٰنًاۖ رَّبُّهُمۡ أَعۡلَمُ بِهِمۡۚ قَالَ ٱلَّذِينَ غَلَبُواْ عَلَىٰٓ أَمۡرِهِمۡ لَنَتَّخِذَنَّ عَلَيۡهِم مَّسۡجِدًا

Uku niko twaba menyesheje kubantu kugira ngo bamenye yuko indagano y’Imana ari iy’ukuri kandi umusi w’imperuka atankeka urimwo, mugihe bashamirana hagati yabo kubera ijambo ryabo, abandi baca bavuga bati:- nimwubake inyubakwa hejuru yabo, kuko Umuremyi wabo arabazi neza, nabo baca bavuga bamwe batsinda k’urubanza rwabo bati:- ntankeka twebwe tuzokwubaka isengero hejuru yabo

18:22

سَيَقُولُونَ ثَلَٰثَةٌ رَّابِعُهُمۡ كَلۡبُهُمۡ وَيَقُولُونَ خَمۡسَةٌ سَادِسُهُمۡ كَلۡبُهُمۡ رَجۡمَۢا بِٱلۡغَيۡبِۖ وَيَقُولُونَ سَبۡعَةٌ وَثَامِنُهُمۡ كَلۡبُهُمۡۚ قُل رَّبِّيٓ أَعۡلَمُ بِعِدَّتِهِم مَّا يَعۡلَمُهُمۡ إِلَّا قَلِيلٌۗ فَلَا تُمَارِ فِيهِمۡ إِلَّا مِرَآءً ظَٰهِرًا وَلَا تَسۡتَفۡتِ فِيهِم مِّنۡهُمۡ أَحَدًا

Bazovuga bati:- hari abantu batatu n’uwakane muribo yari imbwa yabo, n’abandi bavuga bati:- bari abantu batanu, n’uwagatandatu muribo yari imbwa yabo, bavuga ivyo batazi, n'abandi bavuze bati:- bari abantu indwi, nuw’umunani muribo yari imbwa yabo, n’uvuge uti:- Umuremyi wanje niwe afise ubumenyi bw’igitigiri cabo bantu neza na neza, ntawufise ubumenyi atari bakeya gusa, rero ntuharire nabo bantu atari kubihari bibayabaye, kandi ntubaze inkuru zabo kuwariwe wese

18:23

وَلَا تَقُولَنَّ لِشَاْيۡءٍ إِنِّي فَاعِلٌ ذَٰلِكَ غَدًا

Kandi ntuvuge ikintu icarico cose yuko nzokigira ejo

18:24

إِلَّآ أَن يَشَآءَ ٱللَّهُۚ وَٱذۡكُر رَّبَّكَ إِذَا نَسِيتَ وَقُلۡ عَسَىٰٓ أَن يَهۡدِيَنِ رَبِّي لِأَقۡرَبَ مِنۡ هَٰذَا رَشَدًا

Atari uko Imana yabishatse, kandi wibuke Umuremyi mugihe wibagiye icarico cose hanyuma uvuge uti:- nkumbure Umuremyi wanje azondongora munzira iri hafi cane w’uburokoke gusumba ubu naronse

18:25

وَلَبِثُواْ فِي كَهۡفِهِمۡ ثَلَٰثَ مِاْئَةٍ سِنِينَ وَٱزۡدَادُواْ تِسۡعًا

Barabaye muri iryo senga imyaka amajana atatu, bararenzako iyindi myaka icenda

18:26

قُلِ ٱللَّهُ أَعۡلَمُ بِمَا لَبِثُواْۖ لَهُۥ غَيۡبُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ أَبۡصِرۡ بِهِۦ وَأَسۡمِعۡۚ مَا لَهُم مِّن دُونِهِۦ مِن وَلِيٍّ وَلَا يُشۡرِكُ فِي حُكۡمِهِۦٓ أَحَدًا

Vuga uti:- Imana niyo ifise ubumenyi bukwiye bw’ukumenya ikiringo c’imisi babayeyo, n’amabanga yose y’amajuru n’Isi nirwiwe, nayo Imana ibona gute nukwumva kwayo? Nabo ntibafise uwubakingira atariyo yonyene gusa kandi nayo ntifashanya n’umuntu uwariwe wese kumategeko yayo

18:27

وَٱتۡلُ مَآ أُوحِيَ إِلَيۡكَ مِن كِتَابِ رَبِّكَۖ لَا مُبَدِّلَ لِكَلِمَٰتِهِۦ وَلَن تَجِدَ مِن دُونِهِۦ مُلۡتَحَدًا

Kandi usome muvyo washikirijwe mubutumwa warungikiwe buri mugitabu c’Umuremyi wawe, kandi ntawushora guhindura amajambo yayo, na wewe ntuzoronka ubuhungiro bw’ukuyihunga ngo ntikuronke aho uri

18:28

وَٱصۡبِرۡ نَفۡسَكَ مَعَ ٱلَّذِينَ يَدۡعُونَ رَبَّهُم بِٱلۡغَدَوٰةِ وَٱلۡعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجۡهَهُۥۖ وَلَا تَعۡدُ عَيۡنَاكَ عَنۡهُمۡ تُرِيدُ زِينَةَ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۖ وَلَا تُطِعۡ مَنۡ أَغۡفَلۡنَا قَلۡبَهُۥ عَن ذِكۡرِنَا وَٱتَّبَعَ هَوَىٰهُ وَكَانَ أَمۡرُهُۥ فُرُطًا

Kandi wifatanye nabamwe basenga Umuremyi wabo kuva mugitondo no kumugoroba, nabo bipfuza kuronka impuhwe zayo, n’amaso yawe ntabasimbe mukurondera ibisharizo vy’ubuzima bwo ngaha kw’Isi, kandi ntugamburukire bamwe twibagije imitima yabo nugu kurikira ivyipfuzo vyabo yishakiye, n’ivyabo bikaba vyararenze imbibe

18:29

وَقُلِ ٱلۡحَقُّ مِن رَّبِّكُمۡۖ فَمَن شَآءَ فَلۡيُؤۡمِن وَمَن شَآءَ فَلۡيَكۡفُرۡۚ إِنَّآ أَعۡتَدۡنَا لِلظَّٰلِمِينَ نَارًا أَحَاطَ بِهِمۡ سُرَادِقُهَاۚ وَإِن يَسۡتَغِيثُواْ يُغَاثُواْ بِمَآءٍ كَٱلۡمُهۡلِ يَشۡوِي ٱلۡوُجُوهَۚ بِئۡسَ ٱلشَّرَابُ وَسَآءَتۡ مُرۡتَفَقًا

N’uvuge uti:- uko niko kuri kuvuye k’Umuremyi wanyu, rero uwushaka niyemere, n’uwudashaka nawe nahakane, mu vy’ukuri twabateguriye abahemukuye imitima yabo umuriro udahera, impome zawo zizoba zibakikuje hose, basaba imfashanyo yukuronswa amadahurwa kubera inyota yabafashe, rero bazofashwa muguhabwa amazi ameze nk’umujumpu wabijijwe uzoturira amaso yabo, ico n’ikinyobwa kibi cane, kandi n’ahantu habi cane hameze gute

18:30

إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ إِنَّا لَا نُضِيعُ أَجۡرَ مَنۡ أَحۡسَنَ عَمَلًا

Mu vy’ukuri bamwe bemeye Imana yabo y’ukuri nukugira ibikorwa vyiza, mu vy’ukuri twebwe ntituzo takaza impembo z’abagize ibikorwa vyiza

18:31

أُوْلَٰٓئِكَ لَهُمۡ جَنَّٰتُ عَدۡنٍ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهِمُ ٱلۡأَنۡهَٰرُ يُحَلَّوۡنَ فِيهَا مِنۡ أَسَاوِرَ مِن ذَهَبٍ وَيَلۡبَسُونَ ثِيَابًا خُضۡرًا مِّن سُندُسٍ وَإِسۡتَبۡرَقٍ مُّتَّكِـِٔينَ فِيهَا عَلَى ٱلۡأَرَآئِكِۚ نِعۡمَ ٱلثَّوَابُ وَحَسُنَتۡ مُرۡتَفَقًا

Abo bantu bazoronka imirima y’ubuzima budahera, icamwo inzuzi z’amazi imbere yabo, muri iryo juru bazosharizwa n’imyambaro yo mumaboko y’inzahabu, hanyuma bambare impuzu z’urwatsi rubisi zihwahutse n’izindi ziremereye begamiye bari hejuru y’ubusaswa busharije neza, n’impembo nziza imeze gute ? Kandi n’ahantu heza hameze gute hukuruhukira

18:32

وَٱضۡرِبۡ لَهُم مَّثَلًا رَّجُلَيۡنِ جَعَلۡنَا لِأَحَدِهِمَا جَنَّتَيۡنِ مِنۡ أَعۡنَٰبٍ وَحَفَفۡنَٰهُمَا بِنَخۡلٍ وَجَعَلۡنَا بَيۡنَهُمَا زَرۡعًا

N’ubagirire akarorero k’abantu babiri umwe muribo twamugiriye imirima ibiri y’imizabibu, hanyuma tuyikikuzako ibiti vy’imitende hanyuma hagati yiyo mirima tuyishiramwo ibiterwa mbumbarugo

18:33

كِلۡتَا ٱلۡجَنَّتَيۡنِ ءَاتَتۡ أُكُلَهَا وَلَمۡ تَظۡلِم مِّنۡهُ شَيۡـًٔاۚ وَفَجَّرۡنَا خِلَٰلَهُمَا نَهَرًا

Iyo mirima yose uko ari ibiri yaruzuyemwo ivyamwa kandi ntana kimwe cagabanutse muriyo, no muriyo twaha cishijemwo inzuzi

18:34

وَكَانَ لَهُۥ ثَمَرٌ فَقَالَ لِصَٰحِبِهِۦ وَهُوَ يُحَاوِرُهُۥٓ أَنَا۠ أَكۡثَرُ مِنكَ مَالًا وَأَعَزُّ نَفَرًا

Akaba yari afise n’ayandi matungo hanyuma abwira mugenzi wiwe nabo bariko baraharira nawe avuga ati:- jewe ndafise amatungo menshi kugusumba, hamwe n’inguvu nyinshi kugusumba, kubera yuko mfise n’abankurikira benshi

18:35

وَدَخَلَ جَنَّتَهُۥ وَهُوَ ظَالِمٌ لِّنَفۡسِهِۦ قَالَ مَآ أَظُنُّ أَن تَبِيدَ هَٰذِهِۦٓ أَبَدًا

Aca yinjira mumurima wiwe nawe yidoga muguhemukira umutima wiwe avuga ati:- sinibaza nagatoyi yuko uwu murima wanje wokwononekara

18:36

وَمَآ أَظُنُّ ٱلسَّاعَةَ قَآئِمَةً وَلَئِن رُّدِدتُّ إِلَىٰ رَبِّي لَأَجِدَنَّ خَيۡرًا مِّنۡهَا مُنقَلَبًا

Kandi sinibaza yuko hazoba umusi w’umuhero w’Isi, ninasubizwa ku Muremyi wanje ntankeka nzohasanga icicaro ciza gusumba iki

18:37

قَالَ لَهُۥ صَاحِبُهُۥ وَهُوَ يُحَاوِرُهُۥٓ أَكَفَرۡتَ بِٱلَّذِي خَلَقَكَ مِن تُرَابٍ ثُمَّ مِن نُّطۡفَةٍ ثُمَّ سَوَّىٰكَ رَجُلًا

Mugenzi wiwe amubwira nawe amwishura ati:- mbega uramuhakanye uwakuremye agukuye mw’ivu, no kw’ima ry’intanga, hanyuma nukugira umuntu akwiye

18:38

لَّٰكِنَّا۠ هُوَ ٱللَّهُ رَبِّي وَلَآ أُشۡرِكُ بِرَبِّيٓ أَحَدًا

Mugabo Imana niyo Muremyi wanje, kandi Umuremyi wanje sindamu gereranya n’ikindi kintu

18:39

وَلَوۡلَآ إِذۡ دَخَلۡتَ جَنَّتَكَ قُلۡتَ مَا شَآءَ ٱللَّهُ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِٱللَّهِۚ إِن تَرَنِ أَنَا۠ أَقَلَّ مِنكَ مَالًا وَوَلَدًا

N’igihe winjiye mumurima wawe wavuze uti:- ibi vyose mfise nivyo Imana yanshakiye kumpa, n’ubushobozi ntiburonswa atari ubuhawe n’Imana, niwambona mfise aya matungo makeyi hamwe n’ibibondo bikeyi gusumba wewe

18:40

فَعَسَىٰ رَبِّيٓ أَن يُؤۡتِيَنِ خَيۡرًا مِّن جَنَّتِكَ وَيُرۡسِلَ عَلَيۡهَا حُسۡبَانًا مِّنَ ٱلسَّمَآءِ فَتُصۡبِحَ صَعِيدًا زَلَقًا

Kumbure Umuremyi wanje azompa ibindi vyiza gusumba uwo murima wawe n’ukuyiteramwo imituragaro y’inkuba ivuye mw’ijuru ugasanga iyo Si ibaye ubugararwa gusa bunyerera

18:41

أَوۡ يُصۡبِحَ مَآؤُهَا غَوۡرًا فَلَن تَسۡتَطِيعَ لَهُۥ طَلَبًا

Canke amazi yayo akaba ari ayibira kugeza naho udashobora kuyaronka

18:42

وَأُحِيطَ بِثَمَرِهِۦ فَأَصۡبَحَ يُقَلِّبُ كَفَّيۡهِ عَلَىٰ مَآ أَنفَقَ فِيهَا وَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلَىٰ عُرُوشِهَا وَيَقُولُ يَٰلَيۡتَنِي لَمۡ أُشۡرِكۡ بِرَبِّيٓ أَحَدًا

Ivyamwa vyayo biba birakikujwe, aca atangura kugaragura ibiganza vyiwe kubijanye n’akigoro yagize, ibiti navyo biba vyahenutse biri hejuru y’ibitsina vyavyo, n’uguca avuga ati:- iyo ntagereranya Umuremyi wanje n’ikindi kintu

18:43

وَلَمۡ تَكُن لَّهُۥ فِئَةٌ يَنصُرُونَهُۥ مِن دُونِ ٱللَّهِ وَمَا كَانَ مُنتَصِرًا

Kandi ntiyari afise abantu bamufasha inyuma y’Imana yonyene, canke kuri wenyene ngo yifashishe

18:44

هُنَالِكَ ٱلۡوَلَٰيَةُ لِلَّهِ ٱلۡحَقِّۚ هُوَ خَيۡرٌ ثَوَابًا وَخَيۡرٌ عُقۡبًا

Iyo mw’Ijuru ubwami nubw’Imana gusa yonyene w’ubuzima bwose, kandi niyo nziza kumpembo, kandi niyo nziza yukuzana ingaruka nziza

18:45

وَٱضۡرِبۡ لَهُم مَّثَلَ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا كَمَآءٍ أَنزَلۡنَٰهُ مِنَ ٱلسَّمَآءِ فَٱخۡتَلَطَ بِهِۦ نَبَاتُ ٱلۡأَرۡضِ فَأَصۡبَحَ هَشِيمًا تَذۡرُوهُ ٱلرِّيَٰحُۗ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٍ مُّقۡتَدِرًا

N’ubagirire akarorero k’ubuzima bwo ngaha kw’Isi, bumeze nk’amazi tumanura avuye mubicu, hanyuma akivanga n’ibiterwa vy’aha kw’Isi hanyuma ivyo biterwa bigahinduka ivyatsi vyumye vyavungaguritse mugihe umuyaga uca ubigurura hirya no hino, n’Imana irafise ubushobozi buri hejuru y’ibintu vyose

18:46

ٱلۡمَالُ وَٱلۡبَنُونَ زِينَةُ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۖ وَٱلۡبَٰقِيَٰتُ ٱلصَّٰلِحَٰتُ خَيۡرٌ عِندَ رَبِّكَ ثَوَابًا وَخَيۡرٌ أَمَلًا

Amatungo hamwe n’ibibondo vyanyu n’ibisharizo vy’ubuzima bwo ngaha kw’Isi, n’ibikorwa vyiza bisigara ngaha kw’Isi nivyo vyiza imbere y’Umuremyi wawe kubijanye n’impembo hamwe n’icizero ciza

18:47

وَيَوۡمَ نُسَيِّرُ ٱلۡجِبَالَ وَتَرَى ٱلۡأَرۡضَ بَارِزَةً وَحَشَرۡنَٰهُمۡ فَلَمۡ نُغَادِرۡ مِنۡهُمۡ أَحَدًا

N’umusi tuzogendesha iyi misozi uzobona iy’Isi igaragara, tuzozura ibiremwa vyose kandi ntituzosiga n’umuntu n’umwe muribo

18:48

وَعُرِضُواْ عَلَىٰ رَبِّكَ صَفًّا لَّقَدۡ جِئۡتُمُونَا كَمَا خَلَقۡنَٰكُمۡ أَوَّلَ مَرَّةِۭۚ بَلۡ زَعَمۡتُمۡ أَلَّن نَّجۡعَلَ لَكُم مَّوۡعِدًا

Kandi abo bantu bazoshengezwa imbere y’Umuremyi wawe bari kumirongo n’iyindi babwirwe bati:- ntankeka muragarutse nkuko twabaremye ubwambere ahubwo mwiyumviriye yuko tutaba shiriyeho iri sango

18:49

وَوُضِعَ ٱلۡكِتَٰبُ فَتَرَى ٱلۡمُجۡرِمِينَ مُشۡفِقِينَ مِمَّا فِيهِ وَيَقُولُونَ يَٰوَيۡلَتَنَا مَالِ هَٰذَا ٱلۡكِتَٰبِ لَا يُغَادِرُ صَغِيرَةً وَلَا كَبِيرَةً إِلَّآ أَحۡصَىٰهَاۚ وَوَجَدُواْ مَا عَمِلُواْ حَاضِرًاۗ وَلَا يَظۡلِمُ رَبُّكَ أَحَدًا

N’ibitabu bizoshirwa imbere yabo, hanyuma uzobabona abantu babi ingene batekewe n’ubwoba kubera ibiri mubitabu vyabo hanyuma baze bavuge bati:- Yoh! Uguhonywa kwacu nukwuno musi, none nigute ibi bitabu vyacu bitasigaje ikintu nagitoyi canke ikintu kininiya atari uko vyose birimwo, kandi bazosanga ivyo bagize vyose vyaranditswe murico, n’Umuremyi wawe ntashobora guhemukira umuntu uwariwe wese

18:50

وَإِذۡ قُلۡنَا لِلۡمَلَٰٓئِكَةِ ٱسۡجُدُواْ لِأٓدَمَ فَسَجَدُوٓاْ إِلَّآ إِبۡلِيسَ كَانَ مِنَ ٱلۡجِنِّ فَفَسَقَ عَنۡ أَمۡرِ رَبِّهِۦٓۗ أَفَتَتَّخِذُونَهُۥ وَذُرِّيَّتَهُۥٓ أَوۡلِيَآءَ مِن دُونِي وَهُمۡ لَكُمۡ عَدُوُّۢۚ بِئۡسَ لِلظَّٰلِمِينَ بَدَلًا

Mugihe twabwira Abamarayika ngo bapfukamire intumwa y’Imana Adamu (iii) bashize imitwe yabo hasi, barapfukamye bashira imitwe yabo hasi dukuyemwo uwitwa Ibilisi ariyo Shetani yari mubisigo aca arenga amategeko y’Umuremyi wiwe, mbega mwamugize hamwe n’uruvyaro rwiwe kuba ari abagenzi banyu gusumba jewe, mugihe ari abansi banyu? Nibibi cane kubahemukiye imitima yabo nk’abo

18:51

مَّآ أَشۡهَدتُّهُمۡ خَلۡقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَلَا خَلۡقَ أَنفُسِهِمۡ وَمَا كُنتُ مُتَّخِذَ ٱلۡمُضِلِّينَ عَضُدًا

Sinaba bereye icabona mukuremwa kw’Amajuru n’Isi canke mukuremwa kw’imitima yabo, kandi sinagize abatakaza kuba abafasha banje

18:52

وَيَوۡمَ يَقُولُ نَادُواْ شُرَكَآءِيَ ٱلَّذِينَ زَعَمۡتُمۡ فَدَعَوۡهُمۡ فَلَمۡ يَسۡتَجِيبُواْ لَهُمۡ وَجَعَلۡنَا بَيۡنَهُم مَّوۡبِقًا

Umusi Imana izovuga iti:- nimu hamagare abafasha banje mubo mwavuze yuko aribo bafasha banje, nabo bazoba hamagara mugabo ntibazo bitaba natwe tuzoba shiriraho uruzitiro hagati yabo kugira ngo ntibabonane

18:53

وَرَءَا ٱلۡمُجۡرِمُونَ ٱلنَّارَ فَظَنُّوٓاْ أَنَّهُم مُّوَاقِعُوهَا وَلَمۡ يَجِدُواْ عَنۡهَا مَصۡرِفًا

N’abantu babi bazowubona umuriro udahera, kandi bazomenya yuko ari ngombwa kuribo kwinjira muri uwo muriro udahera, kandi ntibazoronka aho bawuhungira

18:54

وَلَقَدۡ صَرَّفۡنَا فِي هَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانِ لِلنَّاسِ مِن كُلِّ مَثَلٍۚ وَكَانَ ٱلۡإِنسَٰنُ أَكۡثَرَ شَيۡءٍ جَدَلًا

Ntankeka twaraba menyesheje abantu muri ubu buryo n’ubundi buri muri iyi Qur’ani ntagatifu k’uburorero bwose, mugabo ikiremwa muntu cararengeje mubintu vyose kubijanye n’ibihari

18:55

وَمَا مَنَعَ ٱلنَّاسَ أَن يُؤۡمِنُوٓاْ إِذۡ جَآءَهُمُ ٱلۡهُدَىٰ وَيَسۡتَغۡفِرُواْ رَبَّهُمۡ إِلَّآ أَن تَأۡتِيَهُمۡ سُنَّةُ ٱلۡأَوَّلِينَ أَوۡ يَأۡتِيَهُمُ ٱلۡعَذَابُ قُبُلًا

Mugabo ntivyakingiye aba bantu kwemera mugihe bashikirwa Muremyi wabo kiretse bashikiwe nk’abaho hambere canke bashikirwe n’ibihano biri k’umugaragaro

18:56

وَمَا نُرۡسِلُ ٱلۡمُرۡسَلِينَ إِلَّا مُبَشِّرِينَ وَمُنذِرِينَۚ وَيُجَٰدِلُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِٱلۡبَٰطِلِ لِيُدۡحِضُواْ بِهِ ٱلۡحَقَّۖ وَٱتَّخَذُوٓاْ ءَايَٰتِي وَمَآ أُنذِرُواْ هُزُوًا

Kandi ntituzana intumwa z’Imana atari uko baba bari mubatanzi b’inkuru nziza n’abatuza, nayo abahakanye Imana yabo y’ukuri baraharira kubintu bidafise ukuri nakumwe atari kuri ivyo bintu kugira ngo bahindure ukuri, hanyuma bagira aya majambo yanje hamwe nivyo batujijwe kuba ari ibintu vy’ibijajuro

18:57

وَمَنۡ أَظۡلَمُ مِمَّن ذُكِّرَ بِـَٔايَٰتِ رَبِّهِۦ فَأَعۡرَضَ عَنۡهَا وَنَسِيَ مَا قَدَّمَتۡ يَدَاهُۚ إِنَّا جَعَلۡنَا عَلَىٰ قُلُوبِهِمۡ أَكِنَّةً أَن يَفۡقَهُوهُ وَفِيٓ ءَاذَانِهِمۡ وَقۡرًاۖ وَإِن تَدۡعُهُمۡ إِلَى ٱلۡهُدَىٰ فَلَن يَهۡتَدُوٓاْ إِذًا أَبَدًا

None ni nde muhemu mukuru gusumba uwibukiijwe amajambo y’Umuremyi wiwe nawe akaba atavyinezweho nukwibagira ivyabayeho kandi vyagizwe n’amaboko yiwe, twebwe twashize mumitima yabo imipfundikizo kugira ngo ntibatahure icarico cose no mumatwi yabo twashizeyo uburemere bw’ukutumva, rero ubahamagaye kubijanye n’uburokoke ntibemera kurokoka

18:58

وَرَبُّكَ ٱلۡغَفُورُ ذُو ٱلرَّحۡمَةِۖ لَوۡ يُؤَاخِذُهُم بِمَا كَسَبُواْ لَعَجَّلَ لَهُمُ ٱلۡعَذَابَۚ بَل لَّهُم مَّوۡعِدٌ لَّن يَجِدُواْ مِن دُونِهِۦ مَوۡئِلًا

N’Umuremyi wawe niwe nyene ikigongwe cinshi cane hamwe n’Impuhwe zihagije, kuko iyo ibahana kubera ibikorwa vyabo bagize, ntankeka yari kubaha ibihano vy’igihuti huti, mugabo abo bantu barafise indagano ry’ivyo batazo ronka ubuhungiro ubwaribwo bwose bw’uguheshanya nayo

18:59

وَتِلۡكَ ٱلۡقُرَىٰٓ أَهۡلَكۡنَٰهُمۡ لَمَّا ظَلَمُواْ وَجَعَلۡنَا لِمَهۡلِكِهِم مَّوۡعِدًا

N’ivyo bisagara twarabahoneje mugihe bahemukira imitima yabo, hanyuma tubashiriraho isango ry’uguhonywa kwabo

18:60

وَإِذۡ قَالَ مُوسَىٰ لِفَتَىٰهُ لَآ أَبۡرَحُ حَتَّىٰٓ أَبۡلُغَ مَجۡمَعَ ٱلۡبَحۡرَيۡنِ أَوۡ أَمۡضِيَ حُقُبًا

N’intumwa y’Imana Mussa (iii) mugihe yabwira umusore wiwe ati:- jewe nzobandanya gusa ngenda kugeza aho nzoshika kumahuriro y’ibiyaga bibiri, canke mbandanye ngenda ibinjana n’ibindi kugeza aho nzohura nuwo nshaka guhura nawe

18:61

فَلَمَّا بَلَغَا مَجۡمَعَ بَيۡنِهِمَا نَسِيَا حُوتَهُمَا فَٱتَّخَذَ سَبِيلَهُۥ فِي ٱلۡبَحۡرِ سَرَبًا

Mugihe bashika bose uko ari babiri, ariho kumahwaniro y’ivyo biyaga uko ari bibiri, baribagiye impamba yabo ariyo fi, nawe aca yifatira inzira yiwe yukuja kukiyaga

18:62

فَلَمَّا جَاوَزَا قَالَ لِفَتَىٰهُ ءَاتِنَا غَدَآءَنَا لَقَدۡ لَقِينَا مِن سَفَرِنَا هَٰذَا نَصَبًا

Bamaze gushika imbere intumwa y’Imana Mussa (iii) ibwira wamusore wiwe iti:- nuduhe ibifungurwa vyacu vyo mugitondo kuko urabona yuko turushe muri runo rugendo rwacu

18:63

قَالَ أَرَءَيۡتَ إِذۡ أَوَيۡنَآ إِلَى ٱلصَّخۡرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ ٱلۡحُوتَ وَمَآ أَنسَىٰنِيهُ إِلَّا ٱلشَّيۡطَٰنُ أَنۡ أَذۡكُرَهُۥۚ وَٱتَّخَذَ سَبِيلَهُۥ فِي ٱلۡبَحۡرِ عَجَبًا

Wamusore amwishura ati:- urabona harya hantu twaruhukiye kuri urya musozi, aho niho nibagiriye yafi yacu, kandi ntawundi yayinyibagije atari Shetani yatumye ndavyibagira, intumwa y’Imana Mussa (iii) aca abandanya urugendo rwiwe aja kukiyaga k’urugendo rw’igitangaza

18:64

قَالَ ذَٰلِكَ مَا كُنَّا نَبۡغِۚ فَٱرۡتَدَّا عَلَىٰٓ ءَاثَارِهِمَا قَصَصًا

Intumwa y’Imana Mussa (iii) ivuga iti:- aha niho twashaka gushika, baca basubira inyuma bakurikira inzira yabo

18:65

فَوَجَدَا عَبۡدًا مِّنۡ عِبَادِنَآ ءَاتَيۡنَٰهُ رَحۡمَةً مِّنۡ عِندِنَا وَعَلَّمۡنَٰهُ مِن لَّدُنَّا عِلۡمًا

Baca basanga umwe mubashumvyi bacu twahaye imigisha ivuye kuri twebwe nuwo twigishije nuguha ubumenyi bwinshi buvuye kuri twebwe

18:66

قَالَ لَهُۥ مُوسَىٰ هَلۡ أَتَّبِعُكَ عَلَىٰٓ أَن تُعَلِّمَنِ مِمَّا عُلِّمۡتَ رُشۡدًا

Intumwa y’Imana Mussa (iii) ibwira wa musore iti:- mbega ndagukurikire kugira ngo unyigishe ibiri muri bwaburongozi wigishijwe

18:67

قَالَ إِنَّكَ لَن تَسۡتَطِيعَ مَعِيَ صَبۡرًا

Nawe amwishura ati:- mu vy’ukuri wewe ntushobora kwihangana kuba hamwe nanje

18:68

وَكَيۡفَ تَصۡبِرُ عَلَىٰ مَا لَمۡ تُحِطۡ بِهِۦ خُبۡرًا

Mbega ushobora kwihangana gute kubintu utazi ukuri kwavyo

18:69

قَالَ سَتَجِدُنِيٓ إِن شَآءَ ٱللَّهُ صَابِرًا وَلَآ أَعۡصِي لَكَ أَمۡرًا

Nawe yishura ati:- Imana ibishatse uzombona ndimu bantu bihangana, kandi sinzohakana itegeko ryawe

18:70

قَالَ فَإِنِ ٱتَّبَعۡتَنِي فَلَا تَسۡـَٔلۡنِي عَن شَيۡءٍ حَتَّىٰٓ أُحۡدِثَ لَكَ مِنۡهُ ذِكۡرًا

Intumwa y’Imana Mussa (iii) imubwira iti:- niwa nkurikira ntusubire kumbaza icarico cose kugeza aho jewe nzotangura kubi kumenyesha

18:71

فَٱنطَلَقَا حَتَّىٰٓ إِذَا رَكِبَا فِي ٱلسَّفِينَةِ خَرَقَهَاۖ قَالَ أَخَرَقۡتَهَا لِتُغۡرِقَ أَهۡلَهَا لَقَدۡ جِئۡتَ شَيۡـًٔا إِمۡرًا

Uko ari babiri baciye bagenda kugeza aho burira ubwato, aca arabu tobora, wamusore aca avuga ati:- mbega utoboye ubu bwato kugira ngo wibize abari muribwo? Mu vy’ukuri ugize icaha kibi cane

18:72

قَالَ أَلَمۡ أَقُلۡ إِنَّكَ لَن تَسۡتَطِيعَ مَعِيَ صَبۡرًا

Nawe aca avuga ati:- sinakubwiye yuko wewe udashobora kwihangana kuba hamwe nanje

18:73

قَالَ لَا تُؤَاخِذۡنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرۡهِقۡنِي مِنۡ أَمۡرِي عُسۡرًا

Intumwa y’Imana Mussa (iii) avuga ati:- ntunteko umwikomo kubijanye n’ukwibagira kwanje, kandi ntungirire umukazo wacane kubijanye n’ibi bintu vyanje vy’ugukurikirana na wewe

18:74

فَٱنطَلَقَا حَتَّىٰٓ إِذَا لَقِيَا غُلَٰمًا فَقَتَلَهُۥ قَالَ أَقَتَلۡتَ نَفۡسًا زَكِيَّةَۢ بِغَيۡرِ نَفۡسٍ لَّقَدۡ جِئۡتَ شَيۡـًٔا نُّكۡرًا

Bose uko ari babiri baraba ndanya urugendo rwabo kugeza aho bahura n’umusore akiri mutoyi aca aramu gandagura, intumwa y’Imana Mussa (iii) aca avuga ati:- wishe umuntu atagicumuro nawe atishe umuntu, ntankeka ugize ikintu kibi cane

18:75

قَالَ أَلَمۡ أَقُل لَّكَ إِنَّكَ لَن تَسۡتَطِيعَ مَعِيَ صَبۡرًا

Avuga ati:- mbega sinakubwiye yuko mu vy’ukuri wewe udashobora kwihangana ngo tugumane twese hamwe

18:76

قَالَ إِن سَأَلۡتُكَ عَن شَيۡءِۭ بَعۡدَهَا فَلَا تُصَٰحِبۡنِيۖ قَدۡ بَلَغۡتَ مِن لَّدُنِّي عُذۡرًا

Intumwa y’Imana Mussa (iii) imubwira iti:- ninasubira kukubaza ikindi kintu munyuma y’ibi ntuze usubire kungira umugenzi wawe, kuko wewe uramaze kuronka ingenda muvano izoba iturutse kuri jewe

18:77

فَٱنطَلَقَا حَتَّىٰٓ إِذَآ أَتَيَآ أَهۡلَ قَرۡيَةٍ ٱسۡتَطۡعَمَآ أَهۡلَهَا فَأَبَوۡاْ أَن يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَن يَنقَضَّ فَأَقَامَهُۥۖ قَالَ لَوۡ شِئۡتَ لَتَّخَذۡتَ عَلَيۡهِ أَجۡرًا

Barasubira kubandanya urugndo rwabo kugeza aho bashikira abantu b’ico gisagara, baca babasaba ibifungurwa baranka kubazimana, baca basanga uruhome rw’inzu yabo rugomba guhenuka, nawe aca ararusanura, intumwa y’Imana Mussa (iii) aca avuga ati:- iyo ubishaka wari kubasaba agashiruka bute

18:78

قَالَ هَٰذَا فِرَاقُ بَيۡنِي وَبَيۡنِكَۚ سَأُنَبِّئُكَ بِتَأۡوِيلِ مَا لَمۡ تَسۡتَطِع عَّلَيۡهِ صَبۡرًا

Wa muntu aca avuga ati:- uku niko kuvavanura kwanje jewe nawewe, ubu rero ndakubwijije ukuri kuvyo utashoboye kwihanganirako

18:79

أَمَّا ٱلسَّفِينَةُ فَكَانَتۡ لِمَسَٰكِينَ يَعۡمَلُونَ فِي ٱلۡبَحۡرِ فَأَرَدتُّ أَنۡ أَعِيبَهَا وَكَانَ وَرَآءَهُم مَّلِكٌ يَأۡخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ غَصۡبًا

Aca avuga ati:- bwabwato bwari ubw’ubwakene bakorera muri ico kiyaga, nkaba nashatse kubwonona kubigirampaka kuko imbere yabo hari Umwami yafata amato meza meza n’ukwishima

18:80

وَأَمَّا ٱلۡغُلَٰمُ فَكَانَ أَبَوَاهُ مُؤۡمِنَيۡنِ فَخَشِينَآ أَن يُرۡهِقَهُمَا طُغۡيَٰنًا وَكُفۡرًا

Nayo wa musore, abavyeyi biwe bari aba Isilamu babukwiye, duca tugira amakenga yuko atota abavyeyi biwe mubuzimire n’ubuhakanyi bw’Imana y’ukuri

18:81

فَأَرَدۡنَآ أَن يُبۡدِلَهُمَا رَبُّهُمَا خَيۡرًا مِّنۡهُ زَكَوٰةً وَأَقۡرَبَ رُحۡمًا

Twashatse yuko Umuremyi wabo yoba hindurira ikibondo ciza gusumba uwo wambere yisukuye neza, kandi ari hafi cane afise n’ikigongwe

18:82

وَأَمَّا ٱلۡجِدَارُ فَكَانَ لِغُلَٰمَيۡنِ يَتِيمَيۡنِ فِي ٱلۡمَدِينَةِ وَكَانَ تَحۡتَهُۥ كَنزٌ لَّهُمَا وَكَانَ أَبُوهُمَا صَٰلِحًا فَأَرَادَ رَبُّكَ أَن يَبۡلُغَآ أَشُدَّهُمَا وَيَسۡتَخۡرِجَا كَنزَهُمَا رَحۡمَةً مِّن رَّبِّكَۚ وَمَا فَعَلۡتُهُۥ عَنۡ أَمۡرِيۚ ذَٰلِكَ تَأۡوِيلُ مَا لَمۡ تَسۡطِع عَّلَيۡهِ صَبۡرًا

Nayo uruhome rwari urw’abana babiri b’impfuvyi bo muri ico gisagara, no munsi y’urwo ruhome hakaba hari ububiko bwabo, n’Umuvyeyi wabo yari mubagira ineza, kuri ivyo rero Umuremyi wawe yashatse yuko boshika mubigero vy’abo hanyuma bashobore kwikurira ubwo bubiko bwabo, uwo n’umuhezagiro uvuye ku Muremyi wawe, nanje sinagize ibi vyose kw’itegeko ryanje, uku niko kuri kw’ivyo utashoboye kwihanganirako

18:83

وَيَسۡـَٔلُونَكَ عَن ذِي ٱلۡقَرۡنَيۡنِۖ قُلۡ سَأَتۡلُواْ عَلَيۡكُم مِّنۡهُ ذِكۡرًا

Kandi barakubaza inkuru z’uwitwa Dhul’qar’naini, wewe n’ubabwire uti:- nzoba somera bimwe munkuru ziwe

18:84

إِنَّا مَكَّنَّا لَهُۥ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَءَاتَيۡنَٰهُ مِن كُلِّ شَيۡءٍ سَبَبًا

Nitwebwe twamuhaye inguvu ng’aha kw’Isi duca tumuha n’inzira y’ukuronkeraho ibintu vyose

18:85

فَأَتۡبَعَ سَبَبًا

Aca arakurikira inzira

18:86

حَتَّىٰٓ إِذَا بَلَغَ مَغۡرِبَ ٱلشَّمۡسِ وَجَدَهَا تَغۡرُبُ فِي عَيۡنٍ حَمِئَةٍ وَوَجَدَ عِندَهَا قَوۡمًاۖ قُلۡنَا يَٰذَا ٱلۡقَرۡنَيۡنِ إِمَّآ أَن تُعَذِّبَ وَإِمَّآ أَن تَتَّخِذَ فِيهِمۡ حُسۡنًا

Kugeza aho yashika kumugoroba yaciye abona Izuba rigorobeye mw’iriba ry’ivyondo vyinshi, aho hantu naho ahasangayo abantu, duca tuvuga duti:- Ewe Dhul’qarnaini, abo bantu n’ubahane canke ubagirire ineza

18:87

قَالَ أَمَّا مَن ظَلَمَ فَسَوۡفَ نُعَذِّبُهُۥ ثُمَّ يُرَدُّ إِلَىٰ رَبِّهِۦ فَيُعَذِّبُهُۥ عَذَابًا نُّكۡرًا

Nawe abishura ati:- uwahemukiye umutima wiwe tuzomuhana hanyuma azosubizwa ku Muremyi wiwe nawe azomuhana ibihano bibi cane

18:88

وَأَمَّا مَنۡ ءَامَنَ وَعَمِلَ صَٰلِحًا فَلَهُۥ جَزَآءً ٱلۡحُسۡنَىٰۖ وَسَنَقُولُ لَهُۥ مِنۡ أَمۡرِنَا يُسۡرًا

Nayo uwuzokwemera n’ukugira ibikorwa vyiza azoronka impembo nziza natwe tuzomubwira ibimworoheye mumategeko yacu

18:89

ثُمَّ أَتۡبَعَ سَبَبًا

Hanyuma aca arakurikira inzira

18:90

حَتَّىٰٓ إِذَا بَلَغَ مَطۡلِعَ ٱلشَّمۡسِ وَجَدَهَا تَطۡلُعُ عَلَىٰ قَوۡمٍ لَّمۡ نَجۡعَل لَّهُم مِّن دُونِهَا سِتۡرًا

Kugeza aho yashika mubuseruko bw’Izuba yabonye ribaserukira abantu tudashiriraho uruzitiro ryukuba kingira iryo zuba

18:91

كَذَٰلِكَۖ وَقَدۡ أَحَطۡنَا بِمَا لَدَيۡهِ خُبۡرًا

Nuko rero twari dufise ubumenyi bw’inkuru zose uko zari zimeze turi kumwe nawe

18:92

ثُمَّ أَتۡبَعَ سَبَبًا

Hanyuma aca arakurikira inzira

18:93

حَتَّىٰٓ إِذَا بَلَغَ بَيۡنَ ٱلسَّدَّيۡنِ وَجَدَ مِن دُونِهِمَا قَوۡمًا لَّا يَكَادُونَ يَفۡقَهُونَ قَوۡلًا

Kugeza aho yashika hagati y’imisozi ibiri yasanze inyuma yiwe hari abantu bashoboye kumenya ijambo babwiwe

18:94

قَالُواْ يَٰذَا ٱلۡقَرۡنَيۡنِ إِنَّ يَأۡجُوجَ وَمَأۡجُوجَ مُفۡسِدُونَ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَهَلۡ نَجۡعَلُ لَكَ خَرۡجًا عَلَىٰٓ أَن تَجۡعَلَ بَيۡنَنَا وَبَيۡنَهُمۡ سَدًّا

Baca bavuga bati:- ewe Dhul’qarnaini, mu vy’ukuri uwitwa Ya’ajuja na Ma’juja nibo bagisibije kuri iy’Isi, mbega tuguhe akarusho kugira ngo udu tandukanirize ibiri hagati yacu hamwe nabo habe uruzitiro

18:95

قَالَ مَا مَكَّنِّي فِيهِ رَبِّي خَيۡرٌ فَأَعِينُونِي بِقُوَّةٍ أَجۡعَلۡ بَيۡنَكُمۡ وَبَيۡنَهُمۡ رَدۡمًا

Nawe abishura ati:- ivyo Umuremyi wanje yampaye nivyo vyiza gusumba impembo yanyu mugabo nimumfashe n’inguvu zanyu nanje nzoshira hagati yanyu hamwe nabo uruzitiro rukomeye cane

18:96

ءَاتُونِي زُبَرَ ٱلۡحَدِيدِۖ حَتَّىٰٓ إِذَا سَاوَىٰ بَيۡنَ ٱلصَّدَفَيۡنِ قَالَ ٱنفُخُواْۖ حَتَّىٰٓ إِذَا جَعَلَهُۥ نَارًا قَالَ ءَاتُونِيٓ أُفۡرِغۡ عَلَيۡهِ قِطۡرًا

Nimunzanire ibimanyu vy’ivyuma kugeza aho avyuzuza y’imisozi uko ari ibiri, hanyuma aca avuga ati:- nimuhuhere uwo mukomezwa kugeza aho vyavyuma kuba ari umuriro, aca avuga ati:- nimunzanire ubutare bw’umujumpu bumaze kubira neza ndabusuke kuri ivyo vyuma

18:97

فَمَا ٱسۡطَٰعُوٓاْ أَن يَظۡهَرُوهُ وَمَا ٱسۡتَطَٰعُواْ لَهُۥ نَقۡبًا

Ntiba shoboye kwiyerekana canke ngo batobore ico cuma

18:98

قَالَ هَٰذَا رَحۡمَةٌ مِّن رَّبِّيۖ فَإِذَا جَآءَ وَعۡدُ رَبِّي جَعَلَهُۥ دَكَّآءَۖ وَكَانَ وَعۡدُ رَبِّي حَقًّا

Avuga ati:- uwu n’umuhezagiro uvuye ku Muremyi wanje, nihashika isango ry’Umuremyi wanje azowu menagura, nayo indagano y’Umuremyi wanje niy’ukuri kwama

18:99

وَتَرَكۡنَا بَعۡضَهُمۡ يَوۡمَئِذٍ يَمُوجُ فِي بَعۡضٍۖ وَنُفِخَ فِي ٱلصُّورِ فَجَمَعۡنَٰهُمۡ جَمۡعًا

Tuzosiga bamwe muribo kuri uwo musi bagundaranye kubandi, hace havuzwa inzamba y’ukubegeranya hamwe bose

18:100

وَعَرَضۡنَا جَهَنَّمَ يَوۡمَئِذٍ لِّلۡكَٰفِرِينَ عَرۡضًا

Tuzo wereka icese uwo muriro udahera witiriwe Jahannamu, kuri uwo musi imbere y’abahakanyi b’Imana y’ukuri imbona nkubone

18:101

ٱلَّذِينَ كَانَتۡ أَعۡيُنُهُمۡ فِي غِطَآءٍ عَن ذِكۡرِي وَكَانُواْ لَا يَسۡتَطِيعُونَ سَمۡعًا

Abo amaso yabo yari muruzitiro mukutitaho ubutumwa bwanje, kandi ntibashobora kubumva

18:102

أَفَحَسِبَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ أَن يَتَّخِذُواْ عِبَادِي مِن دُونِيٓ أَوۡلِيَآءَۚ إِنَّآ أَعۡتَدۡنَا جَهَنَّمَ لِلۡكَٰفِرِينَ نُزُلًا

Mbega bamwe bahakanye Imana yabo y’ukuri biyumvira yuko kurya kugira abashumvyi banje kuba aribo babakingira atari jewe, mu vy’ukuri twebwe twarateguye uwo muriro udahera witiriwe Jahannamu ubabere ubushungurukiro bwabo bahakanyi b’Imana y’ukuri

18:103

قُلۡ هَلۡ نُنَبِّئُكُم بِٱلۡأَخۡسَرِينَ أَعۡمَٰلًا

Vuga uti:- mbega tubamenyeshe abafise uruhombo rw’ibikorwa vyabo bagize

18:104

ٱلَّذِينَ ضَلَّ سَعۡيُهُمۡ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَهُمۡ يَحۡسَبُونَ أَنَّهُمۡ يُحۡسِنُونَ صُنۡعًا

Abagize ingoga n’ishaka ngaha kw’Isi zizobabera impfagusa mubuzima bwabo bwo ngaha kw’Isi, nabo bakiyumvira yuko bagize ibikorwa vyiza

18:105

أُوْلَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِـَٔايَٰتِ رَبِّهِمۡ وَلِقَآئِهِۦ فَحَبِطَتۡ أَعۡمَٰلُهُمۡ فَلَا نُقِيمُ لَهُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ وَزۡنًا

Abo nibamwe bahakanye ibimenyetso vy’Umuremyi wabo nukudahura nayo, kuri ivyo ibikorwa vyabo vyasimbiye ahagaragara, kandi ntituzoba hagarikira iminzani k’umusi w’imperuka

18:106

ذَٰلِكَ جَزَآؤُهُمۡ جَهَنَّمُ بِمَا كَفَرُواْ وَٱتَّخَذُوٓاْ ءَايَٰتِي وَرُسُلِي هُزُوًا

Kuri ivyo rero wamuriro witiriwe Jahannamu niyo mpembo yabo kubera yuko bahakanye umuremyi wabo n’ukugirira ibijajuro kumajambo yanje hamwe n’intumwa zanje

18:107

إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ كَانَتۡ لَهُمۡ جَنَّٰتُ ٱلۡفِرۡدَوۡسِ نُزُلًا

Mu vy’ukuri abemeye Imana yabo y’ukuri nukugira ibikorwa vyiza, ubwicaro bwabo buzoba ari ayo Majuru yitiriwe Fir’dausi

18:108

خَٰلِدِينَ فِيهَا لَا يَبۡغُونَ عَنۡهَا حِوَلًا

Bazobayo mubuzima bwabo bwose, kandi ntibazo kwipfuza kuyavayo

18:109

قُل لَّوۡ كَانَ ٱلۡبَحۡرُ مِدَادًا لِّكَلِمَٰتِ رَبِّي لَنَفِدَ ٱلۡبَحۡرُ قَبۡلَ أَن تَنفَدَ كَلِمَٰتُ رَبِّي وَلَوۡ جِئۡنَا بِمِثۡلِهِۦ مَدَدًا

Vuga uti:- naho coba ikiyaga ariryo bara ry’ukwandikira amajambo y’Umuremyi wanje, rero ico kiyaga cari gukama imbere y’uguhera kw’amajambo y’Umuremyi wanje, naho twari kuzana ikindi kiyaga nk’ico c’ukwongereza ko ayandi mazi

18:110

قُلۡ إِنَّمَآ أَنَا۠ بَشَرٌ مِّثۡلُكُمۡ يُوحَىٰٓ إِلَيَّ أَنَّمَآ إِلَٰهُكُمۡ إِلَٰهٌ وَٰحِدٌۖ فَمَن كَانَ يَرۡجُواْ لِقَآءَ رَبِّهِۦ فَلۡيَعۡمَلۡ عَمَلًا صَٰلِحًا وَلَا يُشۡرِكۡ بِعِبَادَةِ رَبِّهِۦٓ أَحَدَۢا

Babwire uti:- ntankeka jewe nd’umuntu nkamwe, nshikirizwa ubutumwa yuko Imana yanyu ari Imana imwe gusa, rero uwushaka yuko azohura n’Umuremyi wiwe n’agire ibikorwa vyiza, kandi ntaze ayigereranye Imana n’ibindi bintu haba mu masengesho y’Umuremyi wiwe

Translation: Sheikh Amissi Radjabu Ntamba.