Surah 76 · 31 verses · Muhammad Baba Ghtobo

Surah Al-Insan in Dagbani

In English with tafsir

بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ

76:1

هَلۡ أَتَىٰ عَلَى ٱلۡإِنسَٰنِ حِينٌ مِّنَ ٱلدَّهۡرِ لَمۡ يَكُن شَيۡـًٔا مَّذۡكُورًا

Achiika! Zaamani din niŋ waɣilim daa ti yεɣi ninsala (Annabi Adam) zuɣu, ka o daa pa binshɛɣu din mali yuli

76:2

إِنَّا خَلَقۡنَا ٱلۡإِنسَٰنَ مِن نُّطۡفَةٍ أَمۡشَاجٍ نَّبۡتَلِيهِ فَجَعَلۡنَٰهُ سَمِيعَۢا بَصِيرًا

Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) namla ninsala ni dablim kom din gabi ni taba, ka Ti dahindi o, dinzuɣu ka Ti zaŋ o leei ŋun wumda, ka nyara

76:3

إِنَّا هَدَيۡنَٰهُ ٱلسَّبِيلَ إِمَّا شَاكِرًا وَإِمَّا كَفُورًا

Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) wuhi o la soya ayi (o yi bɔra), ka o leei ŋun paɣi, bee ka o leei gutulu

76:4

إِنَّآ أَعۡتَدۡنَا لِلۡكَٰفِرِينَ سَلَٰسِلَاْ وَأَغۡلَٰلًا وَسَعِيرًا

Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) malila buɣum bandi mini zolsi shili n-zaŋ guli chεfurinima, n-ti pahi sa’iiri buɣum. Annabi Adam nambu nyaaŋa, o daa paai yuum pihinahi ka bɛ na bi pobsi nyɛvuli niŋ o ni, ka o kuli nyɛla taŋkpaɣu

76:5

إِنَّ ٱلۡأَبۡرَارَ يَشۡرَبُونَ مِن كَأۡسٍ كَانَ مِزَاجُهَا كَافُورًا

Achiika! Naawuni dabsuma yɛn ti nyurila dam kopunim’ ni, ka bɛ gabi li ni kaafura

76:6

عَيۡنًا يَشۡرَبُ بِهَا عِبَادُ ٱللَّهِ يُفَجِّرُونَهَا تَفۡجِيرًا

Di (kaafura maa) nyɛla (Alizanda puuni) kobilnina shεli, ka Naawuni daba yɛn ti nyuri di puuni, ka bɛ chɛ ka di puhiri tiŋgbani ni na, puhibu ni yɛlimaŋli

76:7

يُوفُونَ بِٱلنَّذۡرِ وَيَخَافُونَ يَوۡمًا كَانَ شَرُّهُۥ مُسۡتَطِيرًا

Bɛ (Alizanda bihi maa) daa paandi la alikaui, ka zɔri dabsili din zaɣibiεɣu yɛn ti yεligira

76:8

وَيُطۡعِمُونَ ٱلطَّعَامَ عَلَىٰ حُبِّهِۦ مِسۡكِينًا وَيَتِيمًا وَأَسِيرًا

Ka bɛ daa lahi dihiri nandana mini kpibga (bɛ daarzichi puuni), n-ti pahi tobdaba, (ka di nyɛla) bɛ gba di mali la di bukaata

76:9

إِنَّمَا نُطۡعِمُكُمۡ لِوَجۡهِ ٱللَّهِ لَا نُرِيدُ مِنكُمۡ جَزَآءً وَلَا شُكُورًا

(Ka bɛ yεra): “Achiika! Ti dihiri ya li la Naawuni zuɣu, dinzuɣu ti bi bɔri sanyo’ shεli bee paɣibu yi sani.”

76:10

إِنَّا نَخَافُ مِن رَّبِّنَا يَوۡمًا عَبُوسًا قَمۡطَرِيرًا

Achiika! Tinim’ zɔrila dabiɛm ti Duuma (Naawuni) sani zaŋ chaŋ dabsi shεli (ninsalinim’) nina polo ni yɛn ti saɣim, ka zaɣizaɣi (suhusaɣiŋgu zuɣu)

76:11

فَوَقَىٰهُمُ ٱللَّهُ شَرَّ ذَٰلِكَ ٱلۡيَوۡمِ وَلَقَّىٰهُمۡ نَضۡرَةً وَسُرُورًا

Dinzuɣu ka bɛ Duuma (Naawuni) gu ba ni dindali maa zaɣibɛɣu, ka laɣim ba ni vɛlim mini neesim (bɛ nina polo), n-ti pahi suhupiεlli

76:12

وَجَزَىٰهُم بِمَا صَبَرُواْ جَنَّةً وَحَرِيرًا

Ka lahi yo ba samli ni Alizanda, ni silki sitira domin suɣulo shɛli bɛ ni daa niŋ maa zuɣu

76:13

مُّتَّكِـِٔينَ فِيهَا عَلَى ٱلۡأَرَآئِكِۖ لَا يَرَوۡنَ فِيهَا شَمۡسًا وَلَا زَمۡهَرِيرًا

Ka bɛ nyɛla ban dondoya n-dalim kuɣuwaɣila zuɣu di (Alizanda maa) puuni, bɛ bi nyari wuntaŋ’ tulum, wɔri mi bi gbaari ba

76:14

وَدَانِيَةً عَلَيۡهِمۡ ظِلَٰلُهَا وَذُلِّلَتۡ قُطُوفُهَا تَذۡلِيلًا

Ka di (Alizanda puuni) mahim kuli miri ba, ka bɛ siɣisi di binwola na, ka di nyɛla din kuli be yoma ni bana

76:15

وَيُطَافُ عَلَيۡهِم بِـَٔانِيَةٍ مِّن فِضَّةٍ وَأَكۡوَابٍ كَانَتۡ قَوَارِيرَا۠

Ka bɛ lahi zaŋ anʒilfa jiŋlahi n-gili ba, n-ti pahi kopunim’ din nyɛ kalo

76:16

قَوَارِيرَاْ مِن فِضَّةٍ قَدَّرُوهَا تَقۡدِيرًا

Ka di nyɛ kalo din nyɛ anʒilfa, ka bɛ nam li saɣisi bɛ ni kuli bɔri shɛm

76:17

وَيُسۡقَوۡنَ فِيهَا كَأۡسًا كَانَ مِزَاجُهَا زَنجَبِيلًا

Ka bɛ nyuhi ba (dam) kopunim’ di (Alizanda maa) puuni, ka di nyɛla bɛ ni gabi shɛli ni kaakaaduro

76:18

عَيۡنًا فِيهَا تُسَمَّىٰ سَلۡسَبِيلًا

Di (Zanjabiila maa) nyɛla kobilnin’ shεli di (Alizanda) puuni, ka bɛ boondi li Salsabiila

76:19

وَيَطُوفُ عَلَيۡهِمۡ وِلۡدَٰنٌ مُّخَلَّدُونَ إِذَا رَأَيۡتَهُمۡ حَسِبۡتَهُمۡ لُؤۡلُؤًا مَّنثُورًا

Ka bidibbila nyirinsi ban kuli bi zoori gili ba, a yi nya ba, a ni tεhi ni bɛ nyɛla alulluɣi 1din yεɣili luɣulikam

76:20

وَإِذَا رَأَيۡتَ ثَمَّ رَأَيۡتَ نَعِيمًا وَمُلۡكًا كَبِيرًا

Yaha! A yi nya nimaa ni (Alizanda maa puuni), tɔ! A nya yolsibu din paai tariga, n-ti pahi nam din galsi

76:21

عَٰلِيَهُمۡ ثِيَابُ سُندُسٍ خُضۡرٌ وَإِسۡتَبۡرَقٌۖ وَحُلُّوٓاْ أَسَاوِرَ مِن فِضَّةٍ وَسَقَىٰهُمۡ رَبُّهُمۡ شَرَابًا طَهُورًا

Sitira shεŋa bɛ ni yɛri zuɣusaa nyɛla silki vakaha, ni din nyεlsira (ka di mali din tibsa, ni din bi tibsa). Yaha! Ka bɛ dihi ba nachinsi ni anʒilfa baŋsi, ka bɛ Duuma lahi nyuhi ba binnyur’ shεli din nyɛ kasi

76:22

إِنَّ هَٰذَا كَانَ لَكُمۡ جَزَآءً وَكَانَ سَعۡيُكُم مَّشۡكُورًا

(Ka bɛ yεli ba): “Achiika! Ŋɔ maa nyɛla sanyoo n-tin ya, domin yi tuun- tumsa daa nyɛla bɛ ni paɣi shɛli.”

76:23

إِنَّا نَحۡنُ نَزَّلۡنَا عَلَيۡكَ ٱلۡقُرۡءَانَ تَنزِيلًا

(Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) n-siɣisi Alkur’aani n-ti a na, ka di nyɛ siɣisi ni yɛlimaŋli

76:24

فَٱصۡبِرۡ لِحُكۡمِ رَبِّكَ وَلَا تُطِعۡ مِنۡهُمۡ ءَاثِمًا أَوۡ كَفُورًا

Dinzuɣu, niŋmi suɣulo ni a Duuma (Naawuni) zaligu, ka miri ka a doli bɛ (ninsalinim’) puuni ninvuɣu so ŋun kpεri Naawuni taali puuni, bee ŋun zooi gutulunsi

76:25

وَٱذۡكُرِ ٱسۡمَ رَبِّكَ بُكۡرَةً وَأَصِيلًا

Yaha! Bolimi a Duuma (Naawuni) yuli Asiba ni Zaawuni

76:26

وَمِنَ ٱلَّيۡلِ فَٱسۡجُدۡ لَهُۥ وَسَبِّحۡهُ لَيۡلًا طَوِيلًا

Yaha! Yuŋ puuni, niŋmi suzuuda n- ti O, ka lahi niŋ O kasi yuŋ din waɣa

76:27

إِنَّ هَٰٓؤُلَآءِ يُحِبُّونَ ٱلۡعَاجِلَةَ وَيَذَرُونَ وَرَآءَهُمۡ يَوۡمًا ثَقِيلًا

Achiika! Bambɔŋɔnim’ maa bɔrila yomyoma (Dunia), ka chεri dabsi’ timsili n-zaandi bɛ nyaaŋa

76:28

نَّحۡنُ خَلَقۡنَٰهُمۡ وَشَدَدۡنَآ أَسۡرَهُمۡۖ وَإِذَا شِئۡنَا بَدَّلۡنَآ أَمۡثَٰلَهُمۡ تَبۡدِيلًا

Ti (Tinim’ Naawuni) N-nam ba, ka kpaŋsi bɛ nama, Ti mi yi lahi bɔra, ka Ti taɣi ba ka zaŋ ninvuɣu shɛba na, ka di nyɛla taɣibu ni yεlmaŋli

76:29

إِنَّ هَٰذِهِۦ تَذۡكِرَةٌۖ فَمَن شَآءَ ٱتَّخَذَ إِلَىٰ رَبِّهِۦ سَبِيلًا

Achiika! Ŋɔ maa nyɛla wa’azu, dinzuɣu ŋun bɔra, ŋun gbibi soviεlli n-zaŋ chaŋ o Duuma (Naawuni) sani

76:30

وَمَا تَشَآءُونَ إِلَّآ أَن يَشَآءَ ٱللَّهُۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمًا

Yi mi ku tooi yu (dolsigu), naɣila Naawuni n-yu li. Achiika! Naawuni nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋga lana

76:31

يُدۡخِلُ مَن يَشَآءُ فِي رَحۡمَتِهِۦۚ وَٱلظَّٰلِمِينَ أَعَدَّ لَهُمۡ عَذَابًا أَلِيمَۢا

O zaŋdila O ni bɔri so n-kpɛhiri O nambɔzɔhigu (Alizanda) ni, ka kpaɣisi azaaba kpeeni zali zualindiriba

Translation: Muhammad Baba Ghtobo.