Surah 68 · 52 verses · Muhammad Baba Ghtobo
Surah Al-Qalam in Dagbani
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
نٓۚ وَٱلۡقَلَمِ وَمَا يَسۡطُرُونَ
Nuun (N). [Bachi gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣujizah (lahiʒibsi din ka ŋmali), dama so ʒi di gbinni naɣila Naawuni]. M (Mani Naawuni) Po alkalmi, ni bɛ (Malaaikanim’) ni sabri shɛli
مَآ أَنتَ بِنِعۡمَةِ رَبِّكَ بِمَجۡنُونٍ
(Yaa nyini Annabi)! A pala yinyaa domin a Duuma (Naawuni) ni ti a yolsigu shεli maa zuɣu
وَإِنَّكَ لَعَلَىٰ خُلُقٍ عَظِيمٍ
(Yaa nyini Annabi)! Achiika! A nyɛla Ŋun be hali shεŋa din gahim zuɣu
إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعۡلَمُ بِمَن ضَلَّ عَن سَبِيلِهِۦ وَهُوَ أَعۡلَمُ بِٱلۡمُهۡتَدِينَ
Achiika! A Duuma (Naawuni) mi ninvuɣu so ŋun bɔrgi ka chɛ O soli, ka lahi mi ninvuɣu shεba ban dolsi
فَلَا تُطِعِ ٱلۡمُكَذِّبِينَ
Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Di doli ninvuɣu shεba ban labsiri (Alkur’aani) ʒiri maa
وَدُّواْ لَوۡ تُدۡهِنُ فَيُدۡهِنُونَ
Bɛ (Maka chεfurinim’ maa) di bɔri mi ni a balgi yεla pam n-ti ba, ka bɛ gba balgi yεla n-ti a
وَلَا تُطِعۡ كُلَّ حَلَّافٍ مَّهِينٍ
(Yaha! Yaa nyini Annabi)! Di doli ŋun kam pɔri Naawuni yiriŋ, ka nyɛ ŋun filiŋ
مَّنَّاعٍ لِّلۡخَيۡرِ مُعۡتَدٍ أَثِيمٍ
Ŋun mɔŋdi alheeri, ka kpahiri yεɣira, ka zooi Naawuni taali ni kpɛbu
إِذَا تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِ ءَايَٰتُنَا قَالَ أَسَٰطِيرُ ٱلۡأَوَّلِينَ
Bɛ yi ti karindi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanima n-tiri o, ka o yεli: “Ŋɔ maa nyɛla kurumbuni nima salima.”
إِنَّا بَلَوۡنَٰهُمۡ كَمَا بَلَوۡنَآ أَصۡحَٰبَ ٱلۡجَنَّةِ إِذۡ أَقۡسَمُواْ لَيَصۡرِمُنَّهَا مُصۡبِحِينَ
Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) dahim ba mi kamani Ti ni daa dahim pukpariba la shεm, saha shεli bɛ ni daa po Naawuni kadama bɛ ni daŋ yibu chaŋ ti yihi bɛ puu ni bindira Asibaasi
فَطَافَ عَلَيۡهَا طَآئِفٌ مِّن رَّبِّكَ وَهُمۡ نَآئِمُونَ
Ka buɣum yi a Duuma sani na n-ti tuui gili li (puu maa), ka bɛ nyɛla ban na be gom ni
أَنِ ٱغۡدُواْ عَلَىٰ حَرۡثِكُمۡ إِن كُنتُمۡ صَٰرِمِينَ
(Ka naan yεra): “Daŋmi ya yibu n-chaŋ yi puuni, yinim’ deei yi nyɛla ban yɛn yi yihi bindira (ni viεnyεla).”
أَن لَّا يَدۡخُلَنَّهَا ٱلۡيَوۡمَ عَلَيۡكُم مِّسۡكِينٌ
(Ka yɛra): “Zuŋɔ di chɛn ya ka faralana so kpe na (puu ŋɔ ni) n-ti pahi yi zuɣu.”
وَغَدَوۡاْ عَلَىٰ حَرۡدٍ قَٰدِرِينَ
Ka bɛ daŋ yibu chaŋ ni bɛm niya, ka nyɛla ban kuundi bɛ yiko
فَلَمَّا رَأَوۡهَا قَالُوٓاْ إِنَّا لَضَآلُّونَ
Saha shεli bɛ ni paai ti nya li (ka buɣum di li), ka bɛ yεli: “Achiika! Ti nyɛla ninvuɣu shεba ban bɔrgi.”
قَالَ أَوۡسَطُهُمۡ أَلَمۡ أَقُل لَّكُمۡ لَوۡلَا تُسَبِّحُونَ
Ka bɛ puuni ŋun gari bɛ zaa haŋkali yεli: “M-bi yεli ya ni di tuya ni yi niŋ Naawuni kasi (ka chɛ biɛm niŋbu)?”
قَالُواْ سُبۡحَٰنَ رَبِّنَآ إِنَّا كُنَّا ظَٰلِمِينَ
Ka bɛ yεli: “Ti Duuma (Naawuni) nam niŋ kasi, achiika! Ti daa shiri nyɛla zualindiriba.”
قَالُواْ يَٰوَيۡلَنَآ إِنَّا كُنَّا طَٰغِينَ
Ka bɛ yεli: “Yaa ni ti daashaara, achiika! Ti shiri nyɛla ban kpahi yεɣi tariga.”
عَسَىٰ رَبُّنَآ أَن يُبۡدِلَنَا خَيۡرًا مِّنۡهَآ إِنَّآ إِلَىٰ رَبِّنَا رَٰغِبُونَ
“Di yi pa shɛli ka ti Duuma taɣi ti din gari li, achiika! Tinim’ nyɛla ban niŋdi kore n-zaŋ chaŋ ti Duuma (Naawuni) sani.”
كَذَٰلِكَ ٱلۡعَذَابُۖ وَلَعَذَابُ ٱلۡأٓخِرَةِ أَكۡبَرُۚ لَوۡ كَانُواْ يَعۡلَمُونَ
Lala n-nyɛ azaaba shɛli Ti ni daa niŋ ba, amaa! Chiyaama daazaaba n-galsi gari lala, bɛ yi di nyɛla ninvuɣu shεba ban mi
إِنَّ لِلۡمُتَّقِينَ عِندَ رَبِّهِمۡ جَنَّٰتِ ٱلنَّعِيمِ
Achiika! Wuntizɔriba mali ni’ima Daalizanda bɛ Duuma (Naawuni) sani
أَفَنَجۡعَلُ ٱلۡمُسۡلِمِينَ كَٱلۡمُجۡرِمِينَ
Di ni bɔŋɔ, Ti (Tinim’ Naawuni) ni zaŋ ban zaŋ bɛ maŋ’ zaasa n-ti Naawuni (Muslinnima) ka ŋmani bibiɛhi
أَمۡ لَكُمۡ كِتَٰبٌ فِيهِ تَدۡرُسُونَ
Bee yi malila litaafi shɛli (din yi Naawuni sani na), ka di nyɛ yi ni karindi shɛli puuni
أَمۡ لَكُمۡ أَيۡمَٰنٌ عَلَيۡنَا بَٰلِغَةٌ إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلۡقِيَٰمَةِ إِنَّ لَكُمۡ لَمَا تَحۡكُمُونَ
Bee yi malila alikauli shɛli din ʒɛ talahi Ti zuɣu hali ni Zaadali, ka di shiri nyɛla yi ni kuli bɔri shεli ka bɛ yɛn ti zaŋ niŋ ya fukumsi
سَلۡهُمۡ أَيُّهُم بِذَٰلِكَ زَعِيمٌ
(Yaa nyini Annabi)! Bɔhimi ba, bɛ puuni ŋuni n-leei yɛn tooi zani ti lala (fukumsi) maa
أَمۡ لَهُمۡ شُرَكَآءُ فَلۡيَأۡتُواْ بِشُرَكَآئِهِمۡ إِن كَانُواْ صَٰدِقِينَ
Bee bɛ malila duuma shεba ban pahi Naawuni zuɣu? Tɔ! Bɛ zaŋmi bɛ duumanim’ maa na, bɛ yi shiri nyɛla yεlimaŋli nima
يَوۡمَ يُكۡشَفُ عَن سَاقٍ وَيُدۡعَوۡنَ إِلَى ٱلسُّجُودِ فَلَا يَسۡتَطِيعُونَ
Dabsi’ shεli bɛ ni yɛn ti kahi ka chɛ bee, ka bɛ boli ba (ninsalinim’) ni bɛ ti niŋ suzuuda (bε ti ŋmε gbiεɣu n-ti Naawuni), ka bɛ kɔŋ li niŋbu
خَٰشِعَةً أَبۡصَٰرُهُمۡ تَرۡهَقُهُمۡ ذِلَّةٌۖ وَقَدۡ كَانُواْ يُدۡعَوۡنَ إِلَى ٱلسُّجُودِ وَهُمۡ سَٰلِمُونَ
Ka bɛ nina ba tiŋgbani ni, ka filiŋ ŋari ba, achiika! Bɛ daa nyɛla bɛ ni boondi shεba (Dunia puuni) ni bɛ ti niŋ suzuuda, ka bɛ nyɛla ban mali alaafee (ka zaɣisi li)
فَذَرۡنِي وَمَن يُكَذِّبُ بِهَٰذَا ٱلۡحَدِيثِۖ سَنَسۡتَدۡرِجُهُم مِّنۡ حَيۡثُ لَا يَعۡلَمُونَ
Dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Chεli Ma (Mani Naawuni) ni ninvuɣu so ŋun labsi yεltɔɣa (Alkur’aani) ŋɔ maa ʒiri, Ni baalim, Ti (Tinim’ Naawuni) ni gbaai ba luɣushεli polo bɛ ni bɛ mi
وَأُمۡلِي لَهُمۡۚ إِنَّ كَيۡدِي مَتِينٌ
Yaha! N (Mani Naawuni) naɣisiri mi n-tiri ba, achiika! N nabiεri nyɛla din kpεma
أَمۡ تَسۡـَٔلُهُمۡ أَجۡرًا فَهُم مِّن مَّغۡرَمٍ مُّثۡقَلُونَ
(Yaa nyini Annabi)! Bee a bɔhiri ba la sanyo’ shεli, ka dinzuɣu chɛ ka samli maa niŋ timsim n-ti ba
أَمۡ عِندَهُمُ ٱلۡغَيۡبُ فَهُمۡ يَكۡتُبُونَ
Bee bɛ malila din sɔɣi baŋsim, ka bɛ ni tooi sabi li (ka mali li ŋmɛri namgbankpeeni)
فَٱصۡبِرۡ لِحُكۡمِ رَبِّكَ وَلَا تَكُن كَصَاحِبِ ٱلۡحُوتِ إِذۡ نَادَىٰ وَهُوَ مَكۡظُومٌ
Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Niŋmi suɣulo ni a Duuma (Naawuni) zaligu, ka miri ka a ti leei kamani zahimlana (Annabi Yinusa), saha shεli o ni daa suhi o Duuma, ka nyɛla ŋun puuni pali ni suhusaɣiŋgu
لَّوۡلَآ أَن تَدَٰرَكَهُۥ نِعۡمَةٌ مِّن رَّبِّهِۦ لَنُبِذَ بِٱلۡعَرَآءِ وَهُوَ مَذۡمُومٌ
Di yi di pala o Duuma (Naawuni) yolsigu n-daa paagi o zuɣu, tɔ! Bɛ naan zaŋ o labi tiŋgbani kuŋ ni na, ka o leei bɛ ni galindi ninvuɣu so
فَٱجۡتَبَٰهُ رَبُّهُۥ فَجَعَلَهُۥ مِنَ ٱلصَّٰلِحِينَ
Ka o Duuma (Naawuni) gahim o, ka zaŋ o niŋ ninvuɣu suma ni
وَإِن يَكَادُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَيُزۡلِقُونَكَ بِأَبۡصَٰرِهِمۡ لَمَّا سَمِعُواْ ٱلذِّكۡرَ وَيَقُولُونَ إِنَّهُۥ لَمَجۡنُونٌ
Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa di chɛ biεla ni bɛ ʒi a luhi tiŋgbani ni ni bɛ yuligu, saha shεli bɛ ni daa wum teebu (Alkur’aani), ka bɛ naan yεra: “Achiika! O nyɛla yinyaa.”
Translation: Muhammad Baba Ghtobo.