Surah 68 · 52 verses · Muhammad Baba Ghtobo

Surah Al-Qalam in Dagbani

In English with tafsir

بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ

68:1

نٓۚ وَٱلۡقَلَمِ وَمَا يَسۡطُرُونَ

Nuun (N). [Bachi gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣujizah (lahiʒibsi din ka ŋmali), dama so ʒi di gbinni naɣila Naawuni]. M (Mani Naawuni) Po alkalmi, ni bɛ (Malaaikanim’) ni sabri shɛli

68:2

مَآ أَنتَ بِنِعۡمَةِ رَبِّكَ بِمَجۡنُونٍ

(Yaa nyini Annabi)! A pala yinyaa domin a Duuma (Naawuni) ni ti a yolsigu shεli maa zuɣu

68:3

وَإِنَّ لَكَ لَأَجۡرًا غَيۡرَ مَمۡنُونٍ

Yaha! Achiika! A mali sanyo’ shɛli (laara) din ka ŋmaabu

68:4

وَإِنَّكَ لَعَلَىٰ خُلُقٍ عَظِيمٍ

(Yaa nyini Annabi)! Achiika! A nyɛla Ŋun be hali shεŋa din gahim zuɣu

68:5

فَسَتُبۡصِرُ وَيُبۡصِرُونَ

Dinzuɣu ni baalim, a ni ti nya, ka bɛ (Maka chεfurinim’) gba nya

68:6

بِأَييِّكُمُ ٱلۡمَفۡتُونُ

Yi puuni ŋuni n-leei nyɛ yinyaa

68:7

إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعۡلَمُ بِمَن ضَلَّ عَن سَبِيلِهِۦ وَهُوَ أَعۡلَمُ بِٱلۡمُهۡتَدِينَ

Achiika! A Duuma (Naawuni) mi ninvuɣu so ŋun bɔrgi ka chɛ O soli, ka lahi mi ninvuɣu shεba ban dolsi

68:8

فَلَا تُطِعِ ٱلۡمُكَذِّبِينَ

Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Di doli ninvuɣu shεba ban labsiri (Alkur’aani) ʒiri maa

68:9

وَدُّواْ لَوۡ تُدۡهِنُ فَيُدۡهِنُونَ

Bɛ (Maka chεfurinim’ maa) di bɔri mi ni a balgi yεla pam n-ti ba, ka bɛ gba balgi yεla n-ti a

68:10

وَلَا تُطِعۡ كُلَّ حَلَّافٍ مَّهِينٍ

(Yaha! Yaa nyini Annabi)! Di doli ŋun kam pɔri Naawuni yiriŋ, ka nyɛ ŋun filiŋ

68:11

هَمَّازٍ مَّشَّآءِۭ بِنَمِيمٍ

Ŋun zuri niriba nyaaŋa, ka chani ni tuɣuligu

68:12

مَّنَّاعٍ لِّلۡخَيۡرِ مُعۡتَدٍ أَثِيمٍ

Ŋun mɔŋdi alheeri, ka kpahiri yεɣira, ka zooi Naawuni taali ni kpɛbu

68:13

عُتُلِّۭ بَعۡدَ ذَٰلِكَ زَنِيمٍ

Ŋun nyɛ suhukuŋ lana, din nyaaŋa, ka o pa halali bia

68:14

أَن كَانَ ذَا مَالٍ وَبَنِينَ

Domin o nyɛ bundana, ka mali bihi zuɣu

68:15

إِذَا تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِ ءَايَٰتُنَا قَالَ أَسَٰطِيرُ ٱلۡأَوَّلِينَ

Bɛ yi ti karindi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanima n-tiri o, ka o yεli: “Ŋɔ maa nyɛla kurumbuni nima salima.”

68:16

سَنَسِمُهُۥ عَلَى ٱلۡخُرۡطُومِ

Ni baalim, Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti o dalinli o nyee zuɣu

68:17

إِنَّا بَلَوۡنَٰهُمۡ كَمَا بَلَوۡنَآ أَصۡحَٰبَ ٱلۡجَنَّةِ إِذۡ أَقۡسَمُواْ لَيَصۡرِمُنَّهَا مُصۡبِحِينَ

Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) dahim ba mi kamani Ti ni daa dahim pukpariba la shεm, saha shεli bɛ ni daa po Naawuni kadama bɛ ni daŋ yibu chaŋ ti yihi bɛ puu ni bindira Asibaasi

68:18

وَلَا يَسۡتَثۡنُونَ

Ka bi yɛli ni Naawuni yi saɣi

68:19

فَطَافَ عَلَيۡهَا طَآئِفٌ مِّن رَّبِّكَ وَهُمۡ نَآئِمُونَ

Ka buɣum yi a Duuma sani na n-ti tuui gili li (puu maa), ka bɛ nyɛla ban na be gom ni

68:20

فَأَصۡبَحَتۡ كَٱلصَّرِيمِ

Ka di (puu maa sabgi) leei ka yuŋ la

68:21

فَتَنَادَوۡاْ مُصۡبِحِينَ

Ka bɛ daŋ yibu bekaali na ka boondi taba (ni bɛ chaŋ puu maa ni)

68:22

أَنِ ٱغۡدُواْ عَلَىٰ حَرۡثِكُمۡ إِن كُنتُمۡ صَٰرِمِينَ

(Ka naan yεra): “Daŋmi ya yibu n-chaŋ yi puuni, yinim’ deei yi nyɛla ban yɛn yi yihi bindira (ni viεnyεla).”

68:23

فَٱنطَلَقُواْ وَهُمۡ يَتَخَٰفَتُونَ

Ka bɛ chaŋ (puu maa ni), ka nyɛla ban sɔɣiri gbaari saawɔra

68:24

أَن لَّا يَدۡخُلَنَّهَا ٱلۡيَوۡمَ عَلَيۡكُم مِّسۡكِينٌ

(Ka yɛra): “Zuŋɔ di chɛn ya ka faralana so kpe na (puu ŋɔ ni) n-ti pahi yi zuɣu.”

68:25

وَغَدَوۡاْ عَلَىٰ حَرۡدٍ قَٰدِرِينَ

Ka bɛ daŋ yibu chaŋ ni bɛm niya, ka nyɛla ban kuundi bɛ yiko

68:26

فَلَمَّا رَأَوۡهَا قَالُوٓاْ إِنَّا لَضَآلُّونَ

Saha shεli bɛ ni paai ti nya li (ka buɣum di li), ka bɛ yεli: “Achiika! Ti nyɛla ninvuɣu shεba ban bɔrgi.”

68:27

بَلۡ نَحۡنُ مَحۡرُومُونَ

“Chɛli gba! Ti nyɛla ninvuɣu shεba bɛ (Naawuni) ni mɔŋ bindirigu.”

68:28

قَالَ أَوۡسَطُهُمۡ أَلَمۡ أَقُل لَّكُمۡ لَوۡلَا تُسَبِّحُونَ

Ka bɛ puuni ŋun gari bɛ zaa haŋkali yεli: “M-bi yεli ya ni di tuya ni yi niŋ Naawuni kasi (ka chɛ biɛm niŋbu)?”

68:29

قَالُواْ سُبۡحَٰنَ رَبِّنَآ إِنَّا كُنَّا ظَٰلِمِينَ

Ka bɛ yεli: “Ti Duuma (Naawuni) nam niŋ kasi, achiika! Ti daa shiri nyɛla zualindiriba.”

68:30

فَأَقۡبَلَ بَعۡضُهُمۡ عَلَىٰ بَعۡضٍ يَتَلَٰوَمُونَ

Ka bɛ puuni shεba ŋmalgi n-galindi taba

68:31

قَالُواْ يَٰوَيۡلَنَآ إِنَّا كُنَّا طَٰغِينَ

Ka bɛ yεli: “Yaa ni ti daashaara, achiika! Ti shiri nyɛla ban kpahi yεɣi tariga.”

68:32

عَسَىٰ رَبُّنَآ أَن يُبۡدِلَنَا خَيۡرًا مِّنۡهَآ إِنَّآ إِلَىٰ رَبِّنَا رَٰغِبُونَ

“Di yi pa shɛli ka ti Duuma taɣi ti din gari li, achiika! Tinim’ nyɛla ban niŋdi kore n-zaŋ chaŋ ti Duuma (Naawuni) sani.”

68:33

كَذَٰلِكَ ٱلۡعَذَابُۖ وَلَعَذَابُ ٱلۡأٓخِرَةِ أَكۡبَرُۚ لَوۡ كَانُواْ يَعۡلَمُونَ

Lala n-nyɛ azaaba shɛli Ti ni daa niŋ ba, amaa! Chiyaama daazaaba n-galsi gari lala, bɛ yi di nyɛla ninvuɣu shεba ban mi

68:34

إِنَّ لِلۡمُتَّقِينَ عِندَ رَبِّهِمۡ جَنَّٰتِ ٱلنَّعِيمِ

Achiika! Wuntizɔriba mali ni’ima Daalizanda bɛ Duuma (Naawuni) sani

68:35

أَفَنَجۡعَلُ ٱلۡمُسۡلِمِينَ كَٱلۡمُجۡرِمِينَ

Di ni bɔŋɔ, Ti (Tinim’ Naawuni) ni zaŋ ban zaŋ bɛ maŋ’ zaasa n-ti Naawuni (Muslinnima) ka ŋmani bibiɛhi

68:36

مَا لَكُمۡ كَيۡفَ تَحۡكُمُونَ

Bo n-leei mali ya, wula ka yi niŋdi fukumsi shɛli dimbɔŋɔ maa

68:37

أَمۡ لَكُمۡ كِتَٰبٌ فِيهِ تَدۡرُسُونَ

Bee yi malila litaafi shɛli (din yi Naawuni sani na), ka di nyɛ yi ni karindi shɛli puuni

68:38

إِنَّ لَكُمۡ فِيهِ لَمَا تَخَيَّرُونَ

Ka dinzuɣu chɛ ka yi piiri fukumsi shɛli yi ni bɔra

68:39

أَمۡ لَكُمۡ أَيۡمَٰنٌ عَلَيۡنَا بَٰلِغَةٌ إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلۡقِيَٰمَةِ إِنَّ لَكُمۡ لَمَا تَحۡكُمُونَ

Bee yi malila alikauli shɛli din ʒɛ talahi Ti zuɣu hali ni Zaadali, ka di shiri nyɛla yi ni kuli bɔri shεli ka bɛ yɛn ti zaŋ niŋ ya fukumsi

68:40

سَلۡهُمۡ أَيُّهُم بِذَٰلِكَ زَعِيمٌ

(Yaa nyini Annabi)! Bɔhimi ba, bɛ puuni ŋuni n-leei yɛn tooi zani ti lala (fukumsi) maa

68:41

أَمۡ لَهُمۡ شُرَكَآءُ فَلۡيَأۡتُواْ بِشُرَكَآئِهِمۡ إِن كَانُواْ صَٰدِقِينَ

Bee bɛ malila duuma shεba ban pahi Naawuni zuɣu? Tɔ! Bɛ zaŋmi bɛ duumanim’ maa na, bɛ yi shiri nyɛla yεlimaŋli nima

68:42

يَوۡمَ يُكۡشَفُ عَن سَاقٍ وَيُدۡعَوۡنَ إِلَى ٱلسُّجُودِ فَلَا يَسۡتَطِيعُونَ

Dabsi’ shεli bɛ ni yɛn ti kahi ka chɛ bee, ka bɛ boli ba (ninsalinim’) ni bɛ ti niŋ suzuuda (bε ti ŋmε gbiεɣu n-ti Naawuni), ka bɛ kɔŋ li niŋbu

68:43

خَٰشِعَةً أَبۡصَٰرُهُمۡ تَرۡهَقُهُمۡ ذِلَّةٌۖ وَقَدۡ كَانُواْ يُدۡعَوۡنَ إِلَى ٱلسُّجُودِ وَهُمۡ سَٰلِمُونَ

Ka bɛ nina ba tiŋgbani ni, ka filiŋ ŋari ba, achiika! Bɛ daa nyɛla bɛ ni boondi shεba (Dunia puuni) ni bɛ ti niŋ suzuuda, ka bɛ nyɛla ban mali alaafee (ka zaɣisi li)

68:44

فَذَرۡنِي وَمَن يُكَذِّبُ بِهَٰذَا ٱلۡحَدِيثِۖ سَنَسۡتَدۡرِجُهُم مِّنۡ حَيۡثُ لَا يَعۡلَمُونَ

Dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Chεli Ma (Mani Naawuni) ni ninvuɣu so ŋun labsi yεltɔɣa (Alkur’aani) ŋɔ maa ʒiri, Ni baalim, Ti (Tinim’ Naawuni) ni gbaai ba luɣushεli polo bɛ ni bɛ mi

68:45

وَأُمۡلِي لَهُمۡۚ إِنَّ كَيۡدِي مَتِينٌ

Yaha! N (Mani Naawuni) naɣisiri mi n-tiri ba, achiika! N nabiεri nyɛla din kpεma

68:46

أَمۡ تَسۡـَٔلُهُمۡ أَجۡرًا فَهُم مِّن مَّغۡرَمٍ مُّثۡقَلُونَ

(Yaa nyini Annabi)! Bee a bɔhiri ba la sanyo’ shεli, ka dinzuɣu chɛ ka samli maa niŋ timsim n-ti ba

68:47

أَمۡ عِندَهُمُ ٱلۡغَيۡبُ فَهُمۡ يَكۡتُبُونَ

Bee bɛ malila din sɔɣi baŋsim, ka bɛ ni tooi sabi li (ka mali li ŋmɛri namgbankpeeni)

68:48

فَٱصۡبِرۡ لِحُكۡمِ رَبِّكَ وَلَا تَكُن كَصَاحِبِ ٱلۡحُوتِ إِذۡ نَادَىٰ وَهُوَ مَكۡظُومٌ

Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Niŋmi suɣulo ni a Duuma (Naawuni) zaligu, ka miri ka a ti leei kamani zahimlana (Annabi Yinusa), saha shεli o ni daa suhi o Duuma, ka nyɛla ŋun puuni pali ni suhusaɣiŋgu

68:49

لَّوۡلَآ أَن تَدَٰرَكَهُۥ نِعۡمَةٌ مِّن رَّبِّهِۦ لَنُبِذَ بِٱلۡعَرَآءِ وَهُوَ مَذۡمُومٌ

Di yi di pala o Duuma (Naawuni) yolsigu n-daa paagi o zuɣu, tɔ! Bɛ naan zaŋ o labi tiŋgbani kuŋ ni na, ka o leei bɛ ni galindi ninvuɣu so

68:50

فَٱجۡتَبَٰهُ رَبُّهُۥ فَجَعَلَهُۥ مِنَ ٱلصَّٰلِحِينَ

Ka o Duuma (Naawuni) gahim o, ka zaŋ o niŋ ninvuɣu suma ni

68:51

وَإِن يَكَادُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَيُزۡلِقُونَكَ بِأَبۡصَٰرِهِمۡ لَمَّا سَمِعُواْ ٱلذِّكۡرَ وَيَقُولُونَ إِنَّهُۥ لَمَجۡنُونٌ

Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa di chɛ biεla ni bɛ ʒi a luhi tiŋgbani ni ni bɛ yuligu, saha shεli bɛ ni daa wum teebu (Alkur’aani), ka bɛ naan yεra: “Achiika! O nyɛla yinyaa.”

68:52

وَمَا هُوَ إِلَّا ذِكۡرٌ لِّلۡعَٰلَمِينَ

Di mi pa shɛli naɣila teebu n-nyɛ li zaŋ ti binnamda

Translation: Muhammad Baba Ghtobo.