Surah 53 · 62 verses · Muhammad Baba Ghtobo
Surah An-Najm in Dagbani
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
إِنۡ هُوَ إِلَّا وَحۡيٌ يُوحَىٰ
Di (Alkur’aani) pa shεli naɣila wahayi (Naawuni tuuntali) n-nyɛ li, ka bɛ timdi na (o sani)
عَلَّمَهُۥ شَدِيدُ ٱلۡقُوَىٰ
Ŋun kpɛŋ paai tariga (Malaaika Ziblila) n-nyɛ ŋun baŋsi o li (Alkur’aani)
وَهُوَ بِٱلۡأُفُقِ ٱلۡأَعۡلَىٰ
Ka o (Malaaika Zibliila) daa nyɛla ŋun be sagbana yɛɣi shɛli din dula ni
فَكَانَ قَابَ قَوۡسَيۡنِ أَوۡ أَدۡنَىٰ
Ka di ti kpalim (bɛ sunsuuni) kamani peenzalli ayi, bee ka di miri gari lala
فَأَوۡحَىٰٓ إِلَىٰ عَبۡدِهِۦ مَآ أَوۡحَىٰ
Din nyaaŋa, ka O (Naawuni) tim na O dabli (Annabi Muhammadu) sani ni O tuuntali ni nyɛ shεli
مَا كَذَبَ ٱلۡفُؤَادُ مَا رَأَىٰٓ
O (Annabi Muhammadu) suhi daa bi zaŋ o ni nya shɛli nimaa ni leei ʒiri
أَفَتُمَٰرُونَهُۥ عَلَىٰ مَا يَرَىٰ
Di ni bɔŋɔ, yi (Maka chεfurinima) ŋmεri o la namgbankpeeni n-zaŋ chaŋ o ni nya shɛli
وَلَقَدۡ رَءَاهُ نَزۡلَةً أُخۡرَىٰ
Yaha! Achiika! O daa lahi nya o (Malaaika Ziblila) sheeri shɛli yaha
إِذۡ يَغۡشَى ٱلسِّدۡرَةَ مَا يَغۡشَىٰ
(Annabi Muhammadu daa nya o) Saha shεli din limsiri naɣatibchεriga maa ni limsiri li
مَا زَاغَ ٱلۡبَصَرُ وَمَا طَغَىٰ
O (Annabi Muhammadu) nina daa bi ŋmalgi yuli shεli polo, o mi daa bi kpahi yεɣi
لَقَدۡ رَأَىٰ مِنۡ ءَايَٰتِ رَبِّهِ ٱلۡكُبۡرَىٰٓ
Achiika! O (Annabi Muhammadu) daa nya o Duuma (Naawuni) nam- yεlikpahinda zaɣikara puuni
أَفَرَءَيۡتُمُ ٱللَّٰتَ وَٱلۡعُزَّىٰ
Di ni bɔŋɔ, yi (Maka chεfurnima) nya (yi buɣu shɛŋa yi ni boondi) laata mini uzza maa
وَمَنَوٰةَ ٱلثَّالِثَةَ ٱلۡأُخۡرَىٰٓ
N-ti pahi manaati (buɣu shɛli) din pahi ka bɛ leei duumanim’ ata la
أَلَكُمُ ٱلذَّكَرُ وَلَهُ ٱلۡأُنثَىٰ
Di ni bɔŋɔ, yi (chɛfurinim’) sula bidibsi, ka O (Naawuni) su bipuɣinsi dɔɣibu
إِنۡ هِيَ إِلَّآ أَسۡمَآءٌ سَمَّيۡتُمُوهَآ أَنتُمۡ وَءَابَآؤُكُم مَّآ أَنزَلَ ٱللَّهُ بِهَا مِن سُلۡطَٰنٍۚ إِن يَتَّبِعُونَ إِلَّا ٱلظَّنَّ وَمَا تَهۡوَى ٱلۡأَنفُسُۖ وَلَقَدۡ جَآءَهُم مِّن رَّبِّهِمُ ٱلۡهُدَىٰٓ
Di (yi buɣa maa) pa shɛli m-pahila yuli shɛŋa ka yi mini yi banim’ boli li, Naawuni bɛ siɣisi di daliri shεli na. Bɛ (chεfurinim’) bi doli shεli naɣila zilsigu, ni suhuyurilim. Yaha! Achiika! Dolsigu (Alkur’aani) ka ba na bɛ Duuma (Naawuni) sani
أَمۡ لِلۡإِنسَٰنِ مَا تَمَنَّىٰ
Di ni bɔŋɔ, ninsala ni tooi nya o ni bɔri shɛli (ka di nyɛla buɣa n-ti o li)
فَلِلَّهِ ٱلۡأٓخِرَةُ وَٱلۡأُولَىٰ
Tɔ! Naawuni n-nyɛ Ŋun su Bahigu yili ni pilgu yili (Dunia ni Chiyaama)
وَكَم مِّن مَّلَكٍ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ لَا تُغۡنِي شَفَٰعَتُهُمۡ شَيۡـًٔا إِلَّا مِنۢ بَعۡدِ أَن يَأۡذَنَ ٱللَّهُ لِمَن يَشَآءُ وَيَرۡضَىٰٓ
Yaha! Di zooiya ka Malaaikanim’ niŋ anfaani, naɣila Naawuni yi ti saɣi ti ban be sagbana ni maa suhudee ku tooi O ni bɔri so, ka niŋ o yεda nyaaŋa (ka o ni tooi suhudee)
إِنَّ ٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِٱلۡأٓخِرَةِ لَيُسَمُّونَ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةَ تَسۡمِيَةَ ٱلۡأُنثَىٰ
Achiika! Ninvuɣu shεba ban bi tiri Chiyaama yεlimaŋli maa n-nyɛ ban mali Malaaikanim’ boondi paɣaba la
وَمَا لَهُم بِهِۦ مِنۡ عِلۡمٍۖ إِن يَتَّبِعُونَ إِلَّا ٱلظَّنَّۖ وَإِنَّ ٱلظَّنَّ لَا يُغۡنِي مِنَ ٱلۡحَقِّ شَيۡـًٔا
Bɛ mi ka di baŋsim shεli, bɛ bi doli shɛli m-pahila zilsigu, zilsigu mi ku tooi zani yɛlimaŋli zaa ni n-niŋ anfaani shɛli
فَأَعۡرِضۡ عَن مَّن تَوَلَّىٰ عَن ذِكۡرِنَا وَلَمۡ يُرِدۡ إِلَّا ٱلۡحَيَوٰةَ ٱلدُّنۡيَا
Dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Yim ninvuɣu so ŋun lebi biri Ti (Tinim’ Naawuni) yɛla teebu, ka bi bɔri shεli naɣila Dunia biεhigu
ذَٰلِكَ مَبۡلَغُهُم مِّنَ ٱلۡعِلۡمِۚ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعۡلَمُ بِمَن ضَلَّ عَن سَبِيلِهِۦ وَهُوَ أَعۡلَمُ بِمَنِ ٱهۡتَدَىٰ
Dina n-nyɛ bɛ (chɛfurinim’) baŋsim targi. Achiika! A Duuma (Naawuni) n-nyɛ Ŋun mi ninvuɣu so ŋun bɔrgi ka chɛ O soli. Ŋuna n-lahi mi ŋun dolsi
وَلِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ لِيَجۡزِيَ ٱلَّذِينَ أَسَٰٓـُٔواْ بِمَا عَمِلُواْ وَيَجۡزِيَ ٱلَّذِينَ أَحۡسَنُواْ بِٱلۡحُسۡنَى
Yaha! Naawuni n-su din be sagbana ni, ni din be tiŋgbani ni. Achiika! O (Naawuni) nyɛla Ŋun yɛn ti yo ninvuɣu shεba ban tum tuumbiεri samli ka di saɣisi bɛ ni tum shɛli, ka yo ban tum tuunviεla ni sanyoviεlli (Alizanda)
ٱلَّذِينَ يَجۡتَنِبُونَ كَبَٰٓئِرَ ٱلۡإِثۡمِ وَٱلۡفَوَٰحِشَ إِلَّا ٱللَّمَمَۚ إِنَّ رَبَّكَ وَٰسِعُ ٱلۡمَغۡفِرَةِۚ هُوَ أَعۡلَمُ بِكُمۡ إِذۡ أَنشَأَكُم مِّنَ ٱلۡأَرۡضِ وَإِذۡ أَنتُمۡ أَجِنَّةٌ فِي بُطُونِ أُمَّهَٰتِكُمۡۖ فَلَا تُزَكُّوٓاْ أَنفُسَكُمۡۖ هُوَ أَعۡلَمُ بِمَنِ ٱتَّقَىٰٓ
Ninvuɣu shεba ban ŋindi katiŋ’ ka chɛri tuumbekara, n-ti pahi kavituma, naɣila taali bihi. Achiika! A Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋun chε m-paŋ galsi, Ŋuna n-nyɛ Ŋun mi hali shεŋa ni yi ni be saha shεli O ni yihi ya tiŋgbani yaaŋa zuɣu na, ni saha shεli yi ni daa nyɛ bilεri yi manim’ puya ni. Dinzuɣu, miri ya ka yi simsiri yi maŋa, Ŋuna m mi ninvuɣu so ŋun mali wuntia
أَعِندَهُۥ عِلۡمُ ٱلۡغَيۡبِ فَهُوَ يَرَىٰٓ
Di ni bɔŋɔ, o malila din sɔɣi baŋsim, ka nyɛla ŋun shiri nyara
أَمۡ لَمۡ يُنَبَّأۡ بِمَا فِي صُحُفِ مُوسَىٰ
Bee bɛ bi ti o la din be Annabi Musa kundili (litaafi) puuni lahibali
أَلَّا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزۡرَ أُخۡرَىٰ
Kadama nyɛvuli shεli din mali taali ku tooi deei di nyɛvuli kpee taali ʒi
وَأَن لَّيۡسَ لِلۡإِنسَٰنِ إِلَّا مَا سَعَىٰ
Yaha! Ninsala ti ka shɛli (Zaadali) naɣila o ni daa tum shɛli (Dunia)
وَأَنَّ سَعۡيَهُۥ سَوۡفَ يُرَىٰ
Yaha! Achiika! Ni baalim, bɛ ni ti nya o tuma ni daa nyɛ shɛli (Zaadali)
ثُمَّ يُجۡزَىٰهُ ٱلۡجَزَآءَ ٱلۡأَوۡفَىٰ
Din nyaaŋa, bɛ ni yo o samli, ka di nyɛ sanyo’ shɛli din pali
وَأَنَّهُۥ هُوَ أَضۡحَكَ وَأَبۡكَىٰ
Yaha! Achiika! Ŋuna n-nyɛ Ŋun chɛ ka ninvuɣu so lara, ka chɛ ka so mi kuhira
وَأَنَّهُۥ خَلَقَ ٱلزَّوۡجَيۡنِ ٱلذَّكَرَ وَٱلۡأُنثَىٰ
Yaha! Achiika! Ŋuna n-nyɛ Ŋun nam (binshɛɣu kam) balibu buyi, ka di nyɛ doo ni paɣa
وَأَنَّ عَلَيۡهِ ٱلنَّشۡأَةَ ٱلۡأُخۡرَىٰ
Yaha! Achiika! Ŋuna n-yɛn ti nam (binnamda) namdi palli (Zaadali)
وَأَنَّهُۥ هُوَ رَبُّ ٱلشِّعۡرَىٰ
Yaha! Ŋuna n-nyɛ shiɣira Duuma. (Shi’ira nyɛla saŋmari so Ŋun ne pam, ka Maka chεfurinim’ daa jεmdi li)
وَأَنَّهُۥٓ أَهۡلَكَ عَادًا ٱلۡأُولَىٰ
Yaha! Ŋuna (Naawuni) n-daa niŋ tuuli Aadunim’ (Annabi Hudu niriba) hallaka
وَقَوۡمَ نُوحٍ مِّن قَبۡلُۖ إِنَّهُمۡ كَانُواْ هُمۡ أَظۡلَمَ وَأَطۡغَىٰ
Yaha! Pɔi ni bana, (O daa min niŋ) Annabi Nuhu niriba hallaka. Achiika! Bana n-daa gari sokam zualinsi dibu, ka kpahiri yεɣiri targa n-gari sokam
وَٱلۡمُؤۡتَفِكَةَ أَهۡوَىٰ
Ni ninvuɣu shεba bɛ ni daa lebi bɛ tiŋgbani pili (Annabi Lutu niriba)
فَبِأَيِّ ءَالَآءِ رَبِّكَ تَتَمَارَىٰ
Dinzuɣu, (yaa nyini ninsala)! A Duuma (Naawuni) yolisigu dini ka a leei zilsira
هَٰذَا نَذِيرٌ مِّنَ ٱلنُّذُرِ ٱلۡأُولَىٰٓ
Ŋumbɔŋɔ (Annabi Muhammadu) maa nyɛla saɣisigulana, ka o nyɛla ŋun be kurumbuni nima ban tiri saɣisigu la puuni
أَفَمِنۡ هَٰذَا ٱلۡحَدِيثِ تَعۡجَبُونَ
Di ni bɔŋɔ, yɛtɔɣali (Al-Kur’aani) ŋɔ maa ka yi niŋdi lahiʒiba
Translation: Muhammad Baba Ghtobo.