Surah 53 · 62 verses · Muhammad Baba Ghtobo

Surah An-Najm in Dagbani

In English with tafsir

بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ

53:1

وَٱلنَّجۡمِ إِذَا هَوَىٰ

M (Mani Naawuni) po saŋmariga, di yi ti sɔɣi

53:2

مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمۡ وَمَا غَوَىٰ

Yi zo (Annabi Muhammadu) maa bi bɔrgi, o mi bi kpahi yεɣi

53:3

وَمَا يَنطِقُ عَنِ ٱلۡهَوَىٰٓ

O mi bi yεri yεltɔɣa ni suhuyurlim

53:4

إِنۡ هُوَ إِلَّا وَحۡيٌ يُوحَىٰ

Di (Alkur’aani) pa shεli naɣila wahayi (Naawuni tuuntali) n-nyɛ li, ka bɛ timdi na (o sani)

53:5

عَلَّمَهُۥ شَدِيدُ ٱلۡقُوَىٰ

Ŋun kpɛŋ paai tariga (Malaaika Ziblila) n-nyɛ ŋun baŋsi o li (Alkur’aani)

53:6

ذُو مِرَّةٍ فَٱسۡتَوَىٰ

O (Malaaika Ziblila) nyɛla yaalana, ka o niŋ tabata

53:7

وَهُوَ بِٱلۡأُفُقِ ٱلۡأَعۡلَىٰ

Ka o (Malaaika Zibliila) daa nyɛla ŋun be sagbana yɛɣi shɛli din dula ni

53:8

ثُمَّ دَنَا فَتَدَلَّىٰ

Din nyaaŋa, ka o miri (tiŋgbani na), ka miri cho (Annabi Muhammadu sani)

53:9

فَكَانَ قَابَ قَوۡسَيۡنِ أَوۡ أَدۡنَىٰ

Ka di ti kpalim (bɛ sunsuuni) kamani peenzalli ayi, bee ka di miri gari lala

53:10

فَأَوۡحَىٰٓ إِلَىٰ عَبۡدِهِۦ مَآ أَوۡحَىٰ

Din nyaaŋa, ka O (Naawuni) tim na O dabli (Annabi Muhammadu) sani ni O tuuntali ni nyɛ shεli

53:11

مَا كَذَبَ ٱلۡفُؤَادُ مَا رَأَىٰٓ

O (Annabi Muhammadu) suhi daa bi zaŋ o ni nya shɛli nimaa ni leei ʒiri

53:12

أَفَتُمَٰرُونَهُۥ عَلَىٰ مَا يَرَىٰ

Di ni bɔŋɔ, yi (Maka chεfurinima) ŋmεri o la namgbankpeeni n-zaŋ chaŋ o ni nya shɛli

53:13

وَلَقَدۡ رَءَاهُ نَزۡلَةً أُخۡرَىٰ

Yaha! Achiika! O daa lahi nya o (Malaaika Ziblila) sheeri shɛli yaha

53:14

عِندَ سِدۡرَةِ ٱلۡمُنتَهَىٰ

Naɣatibchεriga tia din be sagbana ayɔpoin bahigu shee la

53:15

عِندَهَا جَنَّةُ ٱلۡمَأۡوَىٰٓ

Di shee ka Alizanda shεli bε ni boondi Ma’awa la be

53:16

إِذۡ يَغۡشَى ٱلسِّدۡرَةَ مَا يَغۡشَىٰ

(Annabi Muhammadu daa nya o) Saha shεli din limsiri naɣatibchεriga maa ni limsiri li

53:17

مَا زَاغَ ٱلۡبَصَرُ وَمَا طَغَىٰ

O (Annabi Muhammadu) nina daa bi ŋmalgi yuli shεli polo, o mi daa bi kpahi yεɣi

53:18

لَقَدۡ رَأَىٰ مِنۡ ءَايَٰتِ رَبِّهِ ٱلۡكُبۡرَىٰٓ

Achiika! O (Annabi Muhammadu) daa nya o Duuma (Naawuni) nam- yεlikpahinda zaɣikara puuni

53:19

أَفَرَءَيۡتُمُ ٱللَّٰتَ وَٱلۡعُزَّىٰ

Di ni bɔŋɔ, yi (Maka chεfurnima) nya (yi buɣu shɛŋa yi ni boondi) laata mini uzza maa

53:20

وَمَنَوٰةَ ٱلثَّالِثَةَ ٱلۡأُخۡرَىٰٓ

N-ti pahi manaati (buɣu shɛli) din pahi ka bɛ leei duumanim’ ata la

53:21

أَلَكُمُ ٱلذَّكَرُ وَلَهُ ٱلۡأُنثَىٰ

Di ni bɔŋɔ, yi (chɛfurinim’) sula bidibsi, ka O (Naawuni) su bipuɣinsi dɔɣibu

53:22

تِلۡكَ إِذًا قِسۡمَةٌ ضِيزَىٰٓ

Din’ ŋuna, di fukumsi maa nyɛla ŋarigu (zualinsi) dini

53:23

إِنۡ هِيَ إِلَّآ أَسۡمَآءٌ سَمَّيۡتُمُوهَآ أَنتُمۡ وَءَابَآؤُكُم مَّآ أَنزَلَ ٱللَّهُ بِهَا مِن سُلۡطَٰنٍۚ إِن يَتَّبِعُونَ إِلَّا ٱلظَّنَّ وَمَا تَهۡوَى ٱلۡأَنفُسُۖ وَلَقَدۡ جَآءَهُم مِّن رَّبِّهِمُ ٱلۡهُدَىٰٓ

Di (yi buɣa maa) pa shɛli m-pahila yuli shɛŋa ka yi mini yi banim’ boli li, Naawuni bɛ siɣisi di daliri shεli na. Bɛ (chεfurinim’) bi doli shεli naɣila zilsigu, ni suhuyurilim. Yaha! Achiika! Dolsigu (Alkur’aani) ka ba na bɛ Duuma (Naawuni) sani

53:24

أَمۡ لِلۡإِنسَٰنِ مَا تَمَنَّىٰ

Di ni bɔŋɔ, ninsala ni tooi nya o ni bɔri shɛli (ka di nyɛla buɣa n-ti o li)

53:25

فَلِلَّهِ ٱلۡأٓخِرَةُ وَٱلۡأُولَىٰ

Tɔ! Naawuni n-nyɛ Ŋun su Bahigu yili ni pilgu yili (Dunia ni Chiyaama)

53:26

وَكَم مِّن مَّلَكٍ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ لَا تُغۡنِي شَفَٰعَتُهُمۡ شَيۡـًٔا إِلَّا مِنۢ بَعۡدِ أَن يَأۡذَنَ ٱللَّهُ لِمَن يَشَآءُ وَيَرۡضَىٰٓ

Yaha! Di zooiya ka Malaaikanim’ niŋ anfaani, naɣila Naawuni yi ti saɣi ti ban be sagbana ni maa suhudee ku tooi O ni bɔri so, ka niŋ o yεda nyaaŋa (ka o ni tooi suhudee)

53:27

إِنَّ ٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِٱلۡأٓخِرَةِ لَيُسَمُّونَ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةَ تَسۡمِيَةَ ٱلۡأُنثَىٰ

Achiika! Ninvuɣu shεba ban bi tiri Chiyaama yεlimaŋli maa n-nyɛ ban mali Malaaikanim’ boondi paɣaba la

53:28

وَمَا لَهُم بِهِۦ مِنۡ عِلۡمٍۖ إِن يَتَّبِعُونَ إِلَّا ٱلظَّنَّۖ وَإِنَّ ٱلظَّنَّ لَا يُغۡنِي مِنَ ٱلۡحَقِّ شَيۡـًٔا

Bɛ mi ka di baŋsim shεli, bɛ bi doli shɛli m-pahila zilsigu, zilsigu mi ku tooi zani yɛlimaŋli zaa ni n-niŋ anfaani shɛli

53:29

فَأَعۡرِضۡ عَن مَّن تَوَلَّىٰ عَن ذِكۡرِنَا وَلَمۡ يُرِدۡ إِلَّا ٱلۡحَيَوٰةَ ٱلدُّنۡيَا

Dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Yim ninvuɣu so ŋun lebi biri Ti (Tinim’ Naawuni) yɛla teebu, ka bi bɔri shεli naɣila Dunia biεhigu

53:30

ذَٰلِكَ مَبۡلَغُهُم مِّنَ ٱلۡعِلۡمِۚ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعۡلَمُ بِمَن ضَلَّ عَن سَبِيلِهِۦ وَهُوَ أَعۡلَمُ بِمَنِ ٱهۡتَدَىٰ

Dina n-nyɛ bɛ (chɛfurinim’) baŋsim targi. Achiika! A Duuma (Naawuni) n-nyɛ Ŋun mi ninvuɣu so ŋun bɔrgi ka chɛ O soli. Ŋuna n-lahi mi ŋun dolsi

53:31

وَلِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ لِيَجۡزِيَ ٱلَّذِينَ أَسَٰٓـُٔواْ بِمَا عَمِلُواْ وَيَجۡزِيَ ٱلَّذِينَ أَحۡسَنُواْ بِٱلۡحُسۡنَى

Yaha! Naawuni n-su din be sagbana ni, ni din be tiŋgbani ni. Achiika! O (Naawuni) nyɛla Ŋun yɛn ti yo ninvuɣu shεba ban tum tuumbiεri samli ka di saɣisi bɛ ni tum shɛli, ka yo ban tum tuunviεla ni sanyoviεlli (Alizanda)

53:32

ٱلَّذِينَ يَجۡتَنِبُونَ كَبَٰٓئِرَ ٱلۡإِثۡمِ وَٱلۡفَوَٰحِشَ إِلَّا ٱللَّمَمَۚ إِنَّ رَبَّكَ وَٰسِعُ ٱلۡمَغۡفِرَةِۚ هُوَ أَعۡلَمُ بِكُمۡ إِذۡ أَنشَأَكُم مِّنَ ٱلۡأَرۡضِ وَإِذۡ أَنتُمۡ أَجِنَّةٌ فِي بُطُونِ أُمَّهَٰتِكُمۡۖ فَلَا تُزَكُّوٓاْ أَنفُسَكُمۡۖ هُوَ أَعۡلَمُ بِمَنِ ٱتَّقَىٰٓ

Ninvuɣu shεba ban ŋindi katiŋ’ ka chɛri tuumbekara, n-ti pahi kavituma, naɣila taali bihi. Achiika! A Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋun chε m-paŋ galsi, Ŋuna n-nyɛ Ŋun mi hali shεŋa ni yi ni be saha shεli O ni yihi ya tiŋgbani yaaŋa zuɣu na, ni saha shεli yi ni daa nyɛ bilεri yi manim’ puya ni. Dinzuɣu, miri ya ka yi simsiri yi maŋa, Ŋuna m mi ninvuɣu so ŋun mali wuntia

53:33

أَفَرَءَيۡتَ ٱلَّذِي تَوَلَّىٰ

(Yaa nyini Annabi)! A nya ninvuɣu so ŋun lebi biri

53:34

وَأَعۡطَىٰ قَلِيلًا وَأَكۡدَىٰٓ

Ka ti pini bɛla, ka lahi niŋ biɛm

53:35

أَعِندَهُۥ عِلۡمُ ٱلۡغَيۡبِ فَهُوَ يَرَىٰٓ

Di ni bɔŋɔ, o malila din sɔɣi baŋsim, ka nyɛla ŋun shiri nyara

53:36

أَمۡ لَمۡ يُنَبَّأۡ بِمَا فِي صُحُفِ مُوسَىٰ

Bee bɛ bi ti o la din be Annabi Musa kundili (litaafi) puuni lahibali

53:37

وَإِبۡرَٰهِيمَ ٱلَّذِي وَفَّىٰٓ

Ni Annabi Ibrahima so ŋun daa pali alikauli la

53:38

أَلَّا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزۡرَ أُخۡرَىٰ

Kadama nyɛvuli shεli din mali taali ku tooi deei di nyɛvuli kpee taali ʒi

53:39

وَأَن لَّيۡسَ لِلۡإِنسَٰنِ إِلَّا مَا سَعَىٰ

Yaha! Ninsala ti ka shɛli (Zaadali) naɣila o ni daa tum shɛli (Dunia)

53:40

وَأَنَّ سَعۡيَهُۥ سَوۡفَ يُرَىٰ

Yaha! Achiika! Ni baalim, bɛ ni ti nya o tuma ni daa nyɛ shɛli (Zaadali)

53:41

ثُمَّ يُجۡزَىٰهُ ٱلۡجَزَآءَ ٱلۡأَوۡفَىٰ

Din nyaaŋa, bɛ ni yo o samli, ka di nyɛ sanyo’ shɛli din pali

53:42

وَأَنَّ إِلَىٰ رَبِّكَ ٱلۡمُنتَهَىٰ

Yaha! Achiika! A Duuma sani n- nyɛ bahigu shee

53:43

وَأَنَّهُۥ هُوَ أَضۡحَكَ وَأَبۡكَىٰ

Yaha! Achiika! Ŋuna n-nyɛ Ŋun chɛ ka ninvuɣu so lara, ka chɛ ka so mi kuhira

53:44

وَأَنَّهُۥ هُوَ أَمَاتَ وَأَحۡيَا

Yaha! Achiika! Ŋuna n-nyɛ Ŋun kura, ka neera

53:45

وَأَنَّهُۥ خَلَقَ ٱلزَّوۡجَيۡنِ ٱلذَّكَرَ وَٱلۡأُنثَىٰ

Yaha! Achiika! Ŋuna n-nyɛ Ŋun nam (binshɛɣu kam) balibu buyi, ka di nyɛ doo ni paɣa

53:46

مِن نُّطۡفَةٍ إِذَا تُمۡنَىٰ

Ni maniyyi (dablim kom), bɛ yi ti dulim li bahi na

53:47

وَأَنَّ عَلَيۡهِ ٱلنَّشۡأَةَ ٱلۡأُخۡرَىٰ

Yaha! Achiika! Ŋuna n-yɛn ti nam (binnamda) namdi palli (Zaadali)

53:48

وَأَنَّهُۥ هُوَ أَغۡنَىٰ وَأَقۡنَىٰ

Yaha! Ŋuna n-nyɛ Ŋun tiri arzichi din galsi, ni din pɔra

53:49

وَأَنَّهُۥ هُوَ رَبُّ ٱلشِّعۡرَىٰ

Yaha! Ŋuna n-nyɛ shiɣira Duuma. (Shi’ira nyɛla saŋmari so Ŋun ne pam, ka Maka chεfurinim’ daa jεmdi li)

53:50

وَأَنَّهُۥٓ أَهۡلَكَ عَادًا ٱلۡأُولَىٰ

Yaha! Ŋuna (Naawuni) n-daa niŋ tuuli Aadunim’ (Annabi Hudu niriba) hallaka

53:51

وَثَمُودَاْ فَمَآ أَبۡقَىٰ

Ni Samuudunima (Annabi Salihu niriba), ka daa bi guui so (bɛ puuni)

53:52

وَقَوۡمَ نُوحٍ مِّن قَبۡلُۖ إِنَّهُمۡ كَانُواْ هُمۡ أَظۡلَمَ وَأَطۡغَىٰ

Yaha! Pɔi ni bana, (O daa min niŋ) Annabi Nuhu niriba hallaka. Achiika! Bana n-daa gari sokam zualinsi dibu, ka kpahiri yεɣiri targa n-gari sokam

53:53

وَٱلۡمُؤۡتَفِكَةَ أَهۡوَىٰ

Ni ninvuɣu shεba bɛ ni daa lebi bɛ tiŋgbani pili (Annabi Lutu niriba)

53:54

فَغَشَّىٰهَا مَا غَشَّىٰ

Ka din daa liri ba (azaaba) maa daa liri ba

53:55

فَبِأَيِّ ءَالَآءِ رَبِّكَ تَتَمَارَىٰ

Dinzuɣu, (yaa nyini ninsala)! A Duuma (Naawuni) yolisigu dini ka a leei zilsira

53:56

هَٰذَا نَذِيرٌ مِّنَ ٱلنُّذُرِ ٱلۡأُولَىٰٓ

Ŋumbɔŋɔ (Annabi Muhammadu) maa nyɛla saɣisigulana, ka o nyɛla ŋun be kurumbuni nima ban tiri saɣisigu la puuni

53:57

أَزِفَتِ ٱلۡأٓزِفَةُ

Din miri maa (Chiyaama yiɣisibu) miri ya na

53:58

لَيۡسَ لَهَا مِن دُونِ ٱللَّهِ كَاشِفَةٌ

Di ka ŋun yɛn tooi taɣi li ka pa ni Naawuni

53:59

أَفَمِنۡ هَٰذَا ٱلۡحَدِيثِ تَعۡجَبُونَ

Di ni bɔŋɔ, yɛtɔɣali (Al-Kur’aani) ŋɔ maa ka yi niŋdi lahiʒiba

53:60

وَتَضۡحَكُونَ وَلَا تَبۡكُونَ

Ka yi lara, ka bi kuhira

53:61

وَأَنتُمۡ سَٰمِدُونَ

Ka nyɛla ban kpɛrita

53:62

فَٱسۡجُدُواْۤ لِلَّهِۤ وَٱعۡبُدُواْ

Tɔ! Ŋmiɛm ya gbiɛɣu n-ti Naawuni, ka jεm ya O

Translation: Muhammad Baba Ghtobo.