Surah 51 · 60 verses · Muhammad Baba Ghtobo

Surah Adh-Dhariyat in Dagbani

In English with tafsir

بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ

51:1

وَٱلذَّٰرِيَٰتِ ذَرۡوًا

M (Mani Naawuni) po pɔhim din ʒiεri taŋkpaɣu, ka di nyɛla ʒiεbu ni yεlimaŋli

51:2

فَٱلۡحَٰمِلَٰتِ وِقۡرًا

Yaha! M (Mani Naawuni) po sagbaŋ din ʒiri timsim (sakom)

51:3

فَٱلۡجَٰرِيَٰتِ يُسۡرًا

Yaha! M (Mani Naawuni) po ŋarim shɛŋa din chani (kom zuɣu) ni soochi

51:4

فَٱلۡمُقَسِّمَٰتِ أَمۡرًا

Yaha! M (Mani Naawuni) po Malaaika shɛba ban piriti Naawuni yolisa (daba sunsuuni)

51:5

إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَصَادِقٌ

Achiika! Bɛ ni gbaari ya shɛli daalikauli maa (Chiyaama yiɣisibu) nyɛla yεlimaŋli

51:6

وَإِنَّ ٱلدِّينَ لَوَٰقِعٌ

Yaha! Achiika! Sanyoo (saliya karibu nyaaŋa) nyɛla din yɛn niŋ

51:7

وَٱلسَّمَآءِ ذَاتِ ٱلۡحُبُكِ

Yaha! M (Mani Naawuni) po sagbana shɛli din mali soya (ka saŋmarsi chani di puuni)

51:8

إِنَّكُمۡ لَفِي قَوۡلٍ مُّخۡتَلِفٍ

Achiika! Yi (Maka chεfurinim’) be yεltɔɣa din milgi ni taba ni

51:9

يُؤۡفَكُ عَنۡهُ مَنۡ أُفِكَ

Bɛ ŋmalgirila (ninsalinim’) ka chɛri o (Annabi Muhammadu), bɛ mi ni ŋmalgi ninvuɣu so (ka chɛ dolsigu)

51:10

قُتِلَ ٱلۡخَرَّٰصُونَ

Bɛ (Naawuni) narim ʒirinima

51:11

ٱلَّذِينَ هُمۡ فِي غَمۡرَةٍ سَاهُونَ

Ninvuɣu shεba ban be birginsim puuni, ka nyɛla ban tam Chiyaama yεla

51:12

يَسۡـَٔلُونَ أَيَّانَ يَوۡمُ ٱلدِّينِ

Ka bɛ naan bɔhira: “Bondali n-nyɛ sanyoo dali (Chiyaama yiɣisibu dali)”

51:13

يَوۡمَ هُمۡ عَلَى ٱلنَّارِ يُفۡتَنُونَ

Dabsi’ shεli bɛ ni yɛn ti be buɣum ni, ka bɛ niŋdi ba furminsi

51:14

ذُوقُواْ فِتۡنَتَكُمۡ هَٰذَا ٱلَّذِي كُنتُم بِهِۦ تَسۡتَعۡجِلُونَ

(Ka bɛ yεli ba): “Lammi ya yi furiminsi, ŋɔ maa ka yi daa bɔri yom ni di paai yala.”

51:15

إِنَّ ٱلۡمُتَّقِينَ فِي جَنَّٰتٍ وَعُيُونٍ

Achiika! Wuntizɔriba yɛn ti bela Alizanda puri mini bilsi ni

51:16

ءَاخِذِينَ مَآ ءَاتَىٰهُمۡ رَبُّهُمۡۚ إِنَّهُمۡ كَانُواْ قَبۡلَ ذَٰلِكَ مُحۡسِنِينَ

Ka bɛ nyɛla ban saɣi ti bɛ Duuma (Naawuni) ni ti ba shɛli. Achiika! Bɛ daa nyɛla ban tumdi tuunviɛla poi ni dina (Dunia puuni)

51:17

كَانُواْ قَلِيلًا مِّنَ ٱلَّيۡلِ مَا يَهۡجَعُونَ

Bɛ daa nyɛla ninvuɣu shεba ban gbihiri biɛla yuŋ puuni

51:18

وَبِٱلۡأَسۡحَارِ هُمۡ يَسۡتَغۡفِرُونَ

Ka bɛ nyɛla ban daa bɔri Naawuni gaafara yuŋ bahigu

51:19

وَفِيٓ أَمۡوَٰلِهِمۡ حَقٌّ لِّلسَّآئِلِ وَٱلۡمَحۡرُومِ

Yaha! Ŋun suhiri mini ŋun bi suhiri tarli daa bela bɛ daarzichi puuni

51:20

وَفِي ٱلۡأَرۡضِ ءَايَٰتٌ لِّلۡمُوقِنِينَ

Yaha! Naawuni nam yɛlikpahinda be tiŋgbani yaaŋa zuɣu n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban dihitabli (ni Chiyaama yiɣisibu)

51:21

وَفِيٓ أَنفُسِكُمۡۚ أَفَلَا تُبۡصِرُونَ

Ni mammaŋ’ nambu puuni. Di ni bɔŋɔ, yi bi nyara

51:22

وَفِي ٱلسَّمَآءِ رِزۡقُكُمۡ وَمَا تُوعَدُونَ

Yaha! Yi daarzichi mini bɛ ni niŋdi ya shɛli alikauli maa bela sagbana ni

51:23

فَوَرَبِّ ٱلسَّمَآءِ وَٱلۡأَرۡضِ إِنَّهُۥ لَحَقٌّ مِّثۡلَ مَآ أَنَّكُمۡ تَنطِقُونَ

Dinzuɣu, m-po sagbana ni tiŋgbani Duuma. Achiika! Di nyɛla yεlimaŋli kamani yi ni kuli yεri ŋɔ maa

51:24

هَلۡ أَتَىٰكَ حَدِيثُ ضَيۡفِ إِبۡرَٰهِيمَ ٱلۡمُكۡرَمِينَ

(Yaa nyini Annabi)! Di ni bɔŋɔ, Annabi Ibrahima jilma saamba la lahibali paagi a na

51:25

إِذۡ دَخَلُواْ عَلَيۡهِ فَقَالُواْ سَلَٰمًاۖ قَالَ سَلَٰمٌ قَوۡمٌ مُّنكَرُونَ

Saha shεli bɛ ni daa kpe o sani, ka bɛ yεli: “Salaaman (Suhudoo be yi zuɣu),” ka o (Annabi Ibrahima) yεli: “Salaaman (Suhudoo be yi gba zuɣu),” yi nyɛla ninvuɣu shɛba n-ni bi mi.”

51:26

فَرَاغَ إِلَىٰٓ أَهۡلِهِۦ فَجَآءَ بِعِجۡلٍ سَمِينٍ

Ka o ŋmalgi kpe o maligu ni, n-ti ʒi ba naɣibila titali (din she) na

51:27

فَقَرَّبَهُۥٓ إِلَيۡهِمۡ قَالَ أَلَا تَأۡكُلُونَ

Ka o zaŋ li m-miri ba na, (ka bɛ zaɣisi li), ka o yεli: “Di ni bɔŋɔ, yi ku ŋubi

51:28

فَأَوۡجَسَ مِنۡهُمۡ خِيفَةًۖ قَالُواْ لَا تَخَفۡۖ وَبَشَّرُوهُ بِغُلَٰمٍ عَلِيمٍ

Ka o (Annabi Ibraahima) zo dabiεm ni bana (saamba maa), ka bɛ yεli: “Miri ka a zo dabiεm, ka naan ti o suhupiεlli lahibali ni bidibbila so ŋun nyɛ baŋda (ka o paɣa yɛn dɔɣi o)

51:29

فَأَقۡبَلَتِ ٱمۡرَأَتُهُۥ فِي صَرَّةٍ فَصَكَّتۡ وَجۡهَهَا وَقَالَتۡ عَجُوزٌ عَقِيمٌ

Ka o (Annabi Ibrahima) paɣa kpa bɛ polo na, ka nyɛla ŋun chɛhira, ka wobsiri o ninni, ka yεli: “Mani nyɛla ŋun kurigi, ka lahi nyɛ paɣaŋɔli.”

51:30

قَالُواْ كَذَٰلِكِ قَالَ رَبُّكِۖ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلۡحَكِيمُ ٱلۡعَلِيمُ

Ka bɛ (Malaaikanim’ maa) yεli: “Lala ka a Duuma (Naawuni) yεli: “Achiika! Ŋuna n-nyɛ Yεmgoliŋga lana, Baŋda.”

51:31

قَالَ فَمَا خَطۡبُكُمۡ أَيُّهَا ٱلۡمُرۡسَلُونَ

Ka o yεli: “Yi lahibali leei kuli nyɛla dini, yaa yinim’ tuumba?”

51:32

قَالُوٓاْ إِنَّآ أُرۡسِلۡنَآ إِلَىٰ قَوۡمٍ مُّجۡرِمِينَ

Ka bɛ (Malaaikanim’ maa) yεli: “Achiika! Bɛ tim ti la ninvuɣu shεba ban nye bibiɛhi sani (Annabi Lutu niriba).”

51:33

لِنُرۡسِلَ عَلَيۡهِمۡ حِجَارَةً مِّن طِينٍ

“Domin ti ti labi ba ni kuɣu shɛŋa din nyɛ yεɣiri (ka bɛ she li ni buɣum).”

51:34

مُّسَوَّمَةً عِندَ رَبِّكَ لِلۡمُسۡرِفِينَ

“Ka di (kuɣa maa) nyɛla bɛ ni niŋ shεli alaama a Duuma (Naawuni) sani domin barinanim’ zuɣu

51:35

فَأَخۡرَجۡنَا مَن كَانَ فِيهَا مِنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ

Dinzuɣu, ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa yihi ninvuɣu shεba ban be di puuni ka ti yεlimaŋli maa

51:36

فَمَا وَجَدۡنَا فِيهَا غَيۡرَ بَيۡتٍ مِّنَ ٱلۡمُسۡلِمِينَ

Ti mi daa bi nya so naɣila yili gaŋ din nyɛ Muslinnim’ yili di (tiŋ’ maa) ni

51:37

وَتَرَكۡنَا فِيهَآ ءَايَةً لِّلَّذِينَ يَخَافُونَ ٱلۡعَذَابَ ٱلۡأَلِيمَ

Ka Ti (Tinim’ Naawuni) chε alaama yini n-zali di puuni n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban zɔri (Naawuni) azaaba kpeeni la

51:38

وَفِي مُوسَىٰٓ إِذۡ أَرۡسَلۡنَٰهُ إِلَىٰ فِرۡعَوۡنَ بِسُلۡطَٰنٍ مُّبِينٍ

Ni Annabi Musa yɛltɔɣa ni, saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa tim o Fir’auni sani ni daliri (o jaangbee la) din be polo ni

51:39

فَتَوَلَّىٰ بِرُكۡنِهِۦ وَقَالَ سَٰحِرٌ أَوۡ مَجۡنُونٌ

Ka o (Fir’auna) lebi biri ni o tobbihi, ka yεli: “O (Musa) nyɛla sihira- lana, bee yinyaa.” daa gbaagi o mini o tobbihi, ka zaŋ ba

51:40

فَأَخَذۡنَٰهُ وَجُنُودَهُۥ فَنَبَذۡنَٰهُمۡ فِي ٱلۡيَمِّ وَهُوَ مُلِيمٌ

Dinzuɣu, ka Ti (Tinim’ Naawuni) n-ti labi teeku kom ni, ka o lahi nyɛ bɛ ni galindi so

51:41

وَفِي عَادٍ إِذۡ أَرۡسَلۡنَا عَلَيۡهِمُ ٱلرِّيحَ ٱلۡعَقِيمَ

Ni Aadunima (Annabi Hudu niriba) yɛltɔɣa ni, saha shεli Ti ni daa tim pɔhim kpeeni na bɛ zuɣu

51:42

مَا تَذَرُ مِن شَيۡءٍ أَتَتۡ عَلَيۡهِ إِلَّا جَعَلَتۡهُ كَٱلرَّمِيمِ

Di bi chɛri shɛli kam di ni gari di zuɣu, naɣila di zaŋ li mi leei kamani koba din bursi la

51:43

وَفِي ثَمُودَ إِذۡ قِيلَ لَهُمۡ تَمَتَّعُواْ حَتَّىٰ حِينٍ

Ni Samuudu nima (Annabi Salihu niriba) yɛltɔɣa ni, saha shεli bɛ (Naawuni) ni daa yεli ba: “Wummi ya nyεɣisim hali ni saha biɛla.”

51:44

فَعَتَوۡاْ عَنۡ أَمۡرِ رَبِّهِمۡ فَأَخَذَتۡهُمُ ٱلصَّٰعِقَةُ وَهُمۡ يَنظُرُونَ

Ka bɛ kpahi yεɣi tariga ka chɛ bɛ Duuma zaligu, dinzuɣu ka tahigu daa gbaai ba, ka bɛ nyɛla ban kuli lihira

51:45

فَمَا ٱسۡتَطَٰعُواْ مِن قِيَامٍ وَمَا كَانُواْ مُنتَصِرِينَ

Dinzuɣu, bɛ daa bi tooi yiɣisira, bɛ mi daa pala ban yɛn tooi sɔŋ bɛ maŋa

51:46

وَقَوۡمَ نُوحٍ مِّن قَبۡلُۖ إِنَّهُمۡ كَانُواْ قَوۡمًا فَٰسِقِينَ

Lala n-daa nyɛ Annabi Nuhu niriba pɔi ni bana, achiika! Bɛ daa shiri nyɛla ninvuɣu shεba ban kpee yi

51:47

وَٱلسَّمَآءَ بَنَيۡنَٰهَا بِأَيۡيْدٍ وَإِنَّا لَمُوسِعُونَ

Ni sagbana, ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ yaa me li. Yaha! Achiika! Tinim’ n- nyɛ ban yɛlgiri li

51:48

وَٱلۡأَرۡضَ فَرَشۡنَٰهَا فَنِعۡمَ ٱلۡمَٰهِدُونَ

Ni tiŋgbani, ka Ti (Tinim’ Naawuni) yεrgi li, M-bo ni Duuma shɛba ban yεrgira

51:49

وَمِن كُلِّ شَيۡءٍ خَلَقۡنَا زَوۡجَيۡنِ لَعَلَّكُمۡ تَذَكَّرُونَ

Binshɛɣu kam mi, Ti (Tinim’ Naawuni) nam li mi balibu buyi, domin achiika! Yi teei Naawuni yɛla

51:50

فَفِرُّوٓاْ إِلَى ٱللَّهِۖ إِنِّي لَكُم مِّنۡهُ نَذِيرٌ مُّبِينٌ

“Dinzuɣu, zom ya n-labi Naawuni sani, achiika! Mani (Muhammadu) nyɛla saɣisigu lana n-tin ya polo ni.”

51:51

وَلَا تَجۡعَلُواْ مَعَ ٱللَّهِ إِلَٰهًا ءَاخَرَۖ إِنِّي لَكُم مِّنۡهُ نَذِيرٌ مُّبِينٌ

“Yaha! Miri ya ka yi bo duuma so m-pahi Naawuni zuɣu. Achiika! N-nyɛla saɣisigulana n-tin ya polo ni.”

51:52

كَذَٰلِكَ مَآ أَتَى ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِم مِّن رَّسُولٍ إِلَّا قَالُواْ سَاحِرٌ أَوۡ مَجۡنُونٌ

Lala n-nyɛ li, tuun’ so na ʒin kana ninvuɣu shεba ban daa kana poi ni bana (Maka chɛfurinim’) maa sani, naɣila bɛ yεli mi: “O nyɛla sihiralana, bee yinyaa.”

51:53

أَتَوَاصَوۡاْ بِهِۦۚ بَلۡ هُمۡ قَوۡمٌ طَاغُونَ

Di ni bɔŋɔ, bɛ zaŋ li (chɛfuritali) mi n-wuhi taba? Chɛli gba, bɛ kuli nyɛla ninvuɣu shεba ban kpahiri yεɣiri tariga

51:54

فَتَوَلَّ عَنۡهُمۡ فَمَآ أَنتَ بِمَلُومٍ

Dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Yim bɛ yεla ni, a pala bɛ ni galindi ninvuɣu so

51:55

وَذَكِّرۡ فَإِنَّ ٱلذِّكۡرَىٰ تَنفَعُ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ

Yaha! Niŋmi wa’azu, achiika! Wa’azu nyɛla din niŋdi ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli anfaani

51:56

وَمَا خَلَقۡتُ ٱلۡجِنَّ وَٱلۡإِنسَ إِلَّا لِيَعۡبُدُونِ

Yaha! M (Mani Naawuni) bi nam alizinnim’ mini ninsalinima, naɣila bɛ jεm ma zuɣu

51:57

مَآ أُرِيدُ مِنۡهُم مِّن رِّزۡقٍ وَمَآ أُرِيدُ أَن يُطۡعِمُونِ

M (Mani Naawuni) bi bɔri arzichi shεli bɛ sani, M-mi bi bɔri ni bɛ dihi Ma

51:58

إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلرَّزَّاقُ ذُو ٱلۡقُوَّةِ ٱلۡمَتِينُ

Achiika! Naawuni n-nyɛ Yolsigu- lana, Kpɛŋlana, Ŋun kpɛŋ paai tariga

51:59

فَإِنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُواْ ذَنُوبًا مِّثۡلَ ذَنُوبِ أَصۡحَٰبِهِمۡ فَلَا يَسۡتَعۡجِلُونِ

Achiika! Ninvuɣu shεba ban di zualinsi mali bɛ tarli (azaaba) kamani bɛ taba (ban pun gari maa) ni daa nyɛ bɛ tarli shεm. Dinzuɣu, bɛ di bɔri yomyoma

51:60

فَوَيۡلٌ لِّلَّذِينَ كَفَرُواْ مِن يَوۡمِهِمُ ٱلَّذِي يُوعَدُونَ

Dinzuɣu, azaaba kpeeni be ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali zuɣu, n-zaŋ chaŋ bɛ dabsi’ shεli bɛ ni niŋdi ba di daalikauli maa

Translation: Muhammad Baba Ghtobo.