Surah 74 · 56 verses · Muhammad Baba Ghtobo

Surah Al-Muddaththir in Dagbani

In English with tafsir

بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ

74:1

يَٰٓأَيُّهَا ٱلۡمُدَّثِّرُ

Yaa nyini ninvuɣu so ŋun zaŋ sariga m-pili o maŋa (Annabi Muhammadu)

74:2

قُمۡ فَأَنذِرۡ

Yiɣisim niŋ wa’azu

74:3

وَرَبَّكَ فَكَبِّرۡ

Ka tibgi a Duuma (Naawuni)

74:4

وَثِيَابَكَ فَطَهِّرۡ

Ka niŋ a sitira kasi

74:5

وَٱلرُّجۡزَ فَٱهۡجُرۡ

Ka niŋ katiŋ’ ka chɛ ni buɣa jεma

74:6

وَلَا تَمۡنُن تَسۡتَكۡثِرُ

Yaha! Miri ka a ti pini ka bɔri ni bɛ ti pahi a shɛli di zuɣu

74:7

وَلِرَبِّكَ فَٱصۡبِرۡ

Yaha! Niŋmi suɣulo a Duuma (Naawuni) zuɣu

74:8

فَإِذَا نُقِرَ فِي ٱلنَّاقُورِ

Dinzuɣu, bɛ yi ti piεbsi kikaa ni (Zaadali)

74:9

فَذَٰلِكَ يَوۡمَئِذٍ يَوۡمٌ عَسِيرٌ

Tɔ! Dindali maa n-nyɛ dabsi’ kpeeni

74:10

عَلَى ٱلۡكَٰفِرِينَ غَيۡرُ يَسِيرٍ

Ka di pa soochi n-ti chεfurinima

74:11

ذَرۡنِي وَمَنۡ خَلَقۡتُ وَحِيدًا

(Yaa nyini Annabi)! Chεli Ma (Mani Naawuni) ni ninvuɣu so N-ni nam ka o nyɛ o ko (ŋuna n-nyɛ Walid Ibnu Mugirah)

74:12

وَجَعَلۡتُ لَهُۥ مَالًا مَّمۡدُودًا

Yaha! Ka n-ti o arzichi din galsi

74:13

وَبَنِينَ شُهُودًا

Ni o bihi shɛba ban ʒiya n-tabi o

74:14

وَمَهَّدتُّ لَهُۥ تَمۡهِيدًا

Ka N (Mani Naawuni) kuli balgi bεhigu n-ti o yɛlgibu ni yɛlimaŋli

74:15

ثُمَّ يَطۡمَعُ أَنۡ أَزِيدَ

Din nyaaŋa, ka o lahi niŋdi kore ni M (Mani Naawuni) pahi o

74:16

كـَلَّآۖ إِنَّهُۥ كَانَ لِأٓيَٰتِنَا عَنِيدًا

Chɛli gba! Achiika! O daa nyɛla tipawumli lana ni Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ wumbu

74:17

سَأُرۡهِقُهُۥ صَعُودًا

Ni baalim, N (Mani Naawuni) nyɛla Ŋun yɛn niŋ o talahi ni azaaba kpeeni (bee ka N-chɛ ka o du saɣuudu)

74:18

إِنَّهُۥ فَكَّرَ وَقَدَّرَ

Achiika! O (Walid Ibnu Mugirah) nyɛla ŋun tεhi, ka ŋma ʒiri

74:19

فَقُتِلَ كَيۡفَ قَدَّرَ

Dinzuɣu, ka bɛ (Naawuni) narim o, wula ka o leei kuli niŋ tɛhi (ka ŋma ʒiri n-zaŋ jɛndi Alkur’aani)

74:20

ثُمَّ قُتِلَ كَيۡفَ قَدَّرَ

Din nyaaŋa, ka bɛ (Naawuni) lahi narim o, wula ka o leei kuli niŋ tɛhi (ka ŋma ʒiri n-zaŋ jɛndi Alkur’aani)

74:21

ثُمَّ نَظَرَ

Din nyaaŋa, ka o (Walid Ibnu Mugirah) tɛhi

74:22

ثُمَّ عَبَسَ وَبَسَرَ

Din nyaaŋa, ka o saɣim o nini ni, ka zaɣizaɣi li

74:23

ثُمَّ أَدۡبَرَ وَٱسۡتَكۡبَرَ

Din nyaaŋa, ka o lebi biri, ka tibgi o maŋa

74:24

فَقَالَ إِنۡ هَٰذَآ إِلَّا سِحۡرٌ يُؤۡثَرُ

Ka yεli: “Ŋɔ (Alkur’aani) maa pa shεli m-pahila sihira n-nyɛ li, ka bɛ deeri li (bukpahinim’ sani na).”

74:25

إِنۡ هَٰذَآ إِلَّا قَوۡلُ ٱلۡبَشَرِ

(Ka yεli): “Ŋɔ maa pa shεli naɣila ninsala yεltɔɣa.”

74:26

سَأُصۡلِيهِ سَقَرَ

Ni baalim, N (Mani Nawuni) ni zaŋ o kpεhi sakara (buɣum) ni

74:27

وَمَآ أَدۡرَىٰكَ مَا سَقَرُ

(Yaa nyini Annabi)! Bo n-leei baŋsi a binshɛɣu din nyɛ sakara

74:28

لَا تُبۡقِي وَلَا تَذَرُ

Di (buɣum maa) bi kpalinda, di mi bi chɛri shɛli (naɣila di di li mi n-ti naai)

74:29

لَوَّاحَةٌ لِّلۡبَشَرِ

Ka di nyɛla din diri ninsalinim’ nimgbina, ka sabgiri li

74:30

عَلَيۡهَا تِسۡعَةَ عَشَرَ

Di (sakara buɣum maa) malila (Makaaikanim’) pia ni awei (ka bɛ guli li)

74:31

وَمَا جَعَلۡنَآ أَصۡحَٰبَ ٱلنَّارِ إِلَّا مَلَٰٓئِكَةًۖ وَمَا جَعَلۡنَا عِدَّتَهُمۡ إِلَّا فِتۡنَةً لِّلَّذِينَ كَفَرُواْ لِيَسۡتَيۡقِنَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡكِتَٰبَ وَيَزۡدَادَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِيمَٰنًا وَلَا يَرۡتَابَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡكِتَٰبَ وَٱلۡمُؤۡمِنُونَ وَلِيَقُولَ ٱلَّذِينَ فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٌ وَٱلۡكَٰفِرُونَ مَاذَآ أَرَادَ ٱللَّهُ بِهَٰذَا مَثَلًاۚ كَذَٰلِكَ يُضِلُّ ٱللَّهُ مَن يَشَآءُ وَيَهۡدِي مَن يَشَآءُۚ وَمَا يَعۡلَمُ جُنُودَ رَبِّكَ إِلَّا هُوَۚ وَمَا هِيَ إِلَّا ذِكۡرَىٰ لِلۡبَشَرِ

Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) bi zali ban guli (sakara) buɣum maa m-pahila bɛ nyɛla Malaaikanima, Ti mi bi zaŋ bɛ kalinli maa leei shɛli naɣila di nyɛla dahimbu n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali, domin ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi maa dihitabli (ni Alkur’aani yεlimaŋtali), ka ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli pahi ni yεlimaŋtibo. Yaha! Domin ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi (Yahuudu mini Nashaaranim) maa mini ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli di zilsi (Alkur’aani yεlimaŋtali). Yaha! Domin ninvuɣu shεba doro (bee munaafichitali) ni be shɛba suhiri ni mini chεfurinim’ yεli: “Bimbo ka Naawuni leei kuli bɔri ni ŋmahinli ŋɔ maa?” Lala ka Naawuni bɔrgiri O ni bɔri so, ka dolsiri O ni bɔri so. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! So bi mi a Duuma tobbihi (Malaaikanim’) tariga naɣila Ŋuna. Yaha! Di (buɣum maa) pa shεli m-pahila wa’azu n-nyɛ li n-zaŋ ti ninsala

74:32

كـَلَّا وَٱلۡقَمَرِ

Haifa! M (Mani Naawuni) po goli

74:33

وَٱلَّيۡلِ إِذۡ أَدۡبَرَ

Ni yuŋ, di yi ti niŋ bekaali na

74:34

وَٱلصُّبۡحِ إِذَآ أَسۡفَرَ

Ni bekaali, di yi ti neei zaasa

74:35

إِنَّهَا لَإِحۡدَى ٱلۡكُبَرِ

Achiika! Di (sakara buɣum) be mushiiba kara puuni

74:36

نَذِيرًا لِّلۡبَشَرِ

Ka di nyɛ wa’azu n-ti ninsalinima

74:37

لِمَن شَآءَ مِنكُمۡ أَن يَتَقَدَّمَ أَوۡ يَتَأَخَّرَ

Ni yi puuni ninvuɣu so ŋun bɔri ni o daŋsi (tuunvɛla), bee ka o naɣisi

74:38

كُلُّ نَفۡسِۭ بِمَا كَسَبَتۡ رَهِينَةٌ

Nyɛvuli kam nyɛla bɛ ni yɛn zaŋ di ni tum shɛli n-dalim li

74:39

إِلَّآ أَصۡحَٰبَ ٱلۡيَمِينِ

Naɣila nudirgunima (ban yɛn ti deei bɛ tuuntumsa litaafi ni bɛ nudirgu)

74:40

فِي جَنَّٰتٍ يَتَسَآءَلُونَ

Bɛ yɛn ti bela Alizanda yiya puuni ka bɔhira

74:41

عَنِ ٱلۡمُجۡرِمِينَ

(Ka bɛ bɔhiri) bibɛhi yɛla

74:42

مَا سَلَكَكُمۡ فِي سَقَرَ

“Bimbo n-leei kpεhi ya sakara (buɣum) ni?”

74:43

قَالُواْ لَمۡ نَكُ مِنَ ٱلۡمُصَلِّينَ

Ka bɛ yεli: “Ti daa ka ban puhiri jiŋli puuni.”

74:44

وَلَمۡ نَكُ نُطۡعِمُ ٱلۡمِسۡكِينَ

“Ti mi daa pa ban dihiri nandamba (ti daarzichi puuni).”

74:45

وَكُنَّا نَخُوضُ مَعَ ٱلۡخَآئِضِينَ

“Ka ti daa lahi be ban yɛri yɛltɔɣa kaha ni.”

74:46

وَكُنَّا نُكَذِّبُ بِيَوۡمِ ٱلدِّينِ

“Yaha! Ti daa labsirila Sanyoodali (Zaadali) ʒiri.”

74:47

حَتَّىٰٓ أَتَىٰنَا ٱلۡيَقِينُ

Hali ka dihitabli (kpibu) ti ka ti na

74:48

فَمَا تَنفَعُهُمۡ شَفَٰعَةُ ٱلشَّٰفِعِينَ

Dinzuɣu, suhudeenim’ suhudee ku tooi niŋ ba anfaani shεli (Zaadali)

74:49

فَمَا لَهُمۡ عَنِ ٱلتَّذۡكِرَةِ مُعۡرِضِينَ

Bo n-leei mali ba (chεfurnim’ maa), ka bɛ lebri biriti wa’azu (Alkur’aani)

74:50

كَأَنَّهُمۡ حُمُرٌ مُّسۡتَنفِرَةٌ

Bɛ (chεfurinim’ maa yi nya Annabi Muhammadu), bɛ ŋmanila buŋ’ shɛŋa ban yirigi

74:51

فَرَّتۡ مِن قَسۡوَرَةِۭ

Ka bɛ zo ka chɛ gbiɣinli

74:52

بَلۡ يُرِيدُ كُلُّ ٱمۡرِيٍٕ مِّنۡهُمۡ أَن يُؤۡتَىٰ صُحُفًا مُّنَشَّرَةً

Chɛli gba! Bɛ (chεfurinim’ maa) zaɣiyino kam bɔrimi ni bɛ ti ba gbana (litaafi na Naawuni sani) ka di yɛrgi luɣulikam

74:53

كـَلَّاۖ بَل لَّا يَخَافُونَ ٱلۡأٓخِرَةَ

Haifa! Chɛli gba! Bɛ kuli bi zɔrila Chiyaama

74:54

كـَلَّآ إِنَّهُۥ تَذۡكِرَةٌ

Haifa! Achiika! Di (Alkur’aani) nyɛla teebu

74:55

فَمَن شَآءَ ذَكَرَهُۥ

Dinzuɣu, ninvuɣu so ŋun bɔra, tɔ! Ŋun zaŋmi li n-teei o maŋa

74:56

وَمَا يَذۡكُرُونَ إِلَّآ أَن يَشَآءَ ٱللَّهُۚ هُوَ أَهۡلُ ٱلتَّقۡوَىٰ وَأَهۡلُ ٱلۡمَغۡفِرَةِ

Yaha! Bɛ (chɛfurinim’) bi zaŋdi li n-teeri bɛ maŋa, naɣila Naawuni yi yu, Ŋuna n-nyɛ Ŋun tu ni bɛ zo dabiεm, ka lahi nyɛ Ŋun tu kamaata ni chεmpaŋ

Translation: Muhammad Baba Ghtobo.