Surah 56 · 96 verses · Muhammad Baba Ghtobo

Surah Al-Waqi'ah in Dagbani

In English with tafsir

بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ

56:1

إِذَا وَقَعَتِ ٱلۡوَاقِعَةُ

Din yɛn ti niŋ maa (Chiyaama yiɣisibu) yi ti niŋ

56:2

لَيۡسَ لِوَقۡعَتِهَا كَاذِبَةٌ

Shεli n-kani yɛn tooi labsi di niŋbu maa ʒiri

56:3

خَافِضَةٌ رَّافِعَةٌ

Di nyɛla din yɛn ti filim ninvuɣu shεba, ka duhi ninvuɣu shεba

56:4

إِذَا رُجَّتِ ٱلۡأَرۡضُ رَجًّا

Bɛ yi ti dam tiŋgbani, dambu ni yεlmaŋli

56:5

وَبُسَّتِ ٱلۡجِبَالُ بَسًّا

Ka bɛ wurim zoya, wurimbu ni yεlimaŋli

56:6

فَكَانَتۡ هَبَآءً مُّنۢبَثًّا

Ka di leei taŋkpagbilgu din yεɣili luɣulikam

56:7

وَكُنتُمۡ أَزۡوَٰجًا ثَلَٰثَةً

Ka yi (ninsalinim’) yɛn ti leei balibu buta

56:8

فَأَصۡحَٰبُ ٱلۡمَيۡمَنَةِ مَآ أَصۡحَٰبُ ٱلۡمَيۡمَنَةِ

Bana n-nyɛ nudrigunima (ban yɛn deei ti bɛ tuuntumsa gbana ni bɛ nudirgu), Bo n- leei nyɛ nudirgunima

56:9

وَأَصۡحَٰبُ ٱلۡمَشۡـَٔمَةِ مَآ أَصۡحَٰبُ ٱلۡمَشۡـَٔمَةِ

Ni nuzaanima (ban yɛn ti deei bɛ tuuntumsa gbana ni bɛ nuzaa), bo n-leei nyɛ nuzaanima

56:10

وَٱلسَّٰبِقُونَ ٱلسَّٰبِقُونَ

Ni ban daŋ tooni (ni tuunvεla tumbu), Ma a nya ninvuɣu shεba ban daŋ tooni maa

56:11

أُوْلَٰٓئِكَ ٱلۡمُقَرَّبُونَ

Bana n-nyɛ bɛ ni yɛn ti zaŋ shεba miri (ka bɛ ti ka katiŋ’ ni Naawuni)

56:12

فِي جَنَّٰتِ ٱلنَّعِيمِ

Ka bɛ be yolsibu Daalizanda la puuni

56:13

ثُلَّةٌ مِّنَ ٱلۡأَوَّلِينَ

Bɛ yɛn ti nyɛla zamaatu pam ban daŋ tooni puuni

56:14

وَقَلِيلٌ مِّنَ ٱلۡأٓخِرِينَ

Ni zamaatu biɛla bahigunima puuni

56:15

عَلَىٰ سُرُرٍ مَّوۡضُونَةٍ

Ka bɛ yɛn ti do gar’ shεŋa bɛ ni wuɣi (ni salima kaɣa zuɣu)

56:16

مُّتَّكِـِٔينَ عَلَيۡهَا مُتَقَٰبِلِينَ

Ka bɛ nyɛla ban do n-dalim di zuɣu ka lihiri taba

56:17

يَطُوفُ عَلَيۡهِمۡ وِلۡدَٰنٌ مُّخَلَّدُونَ

Ka bidibbihi (ban bi zoora) guuri gindi ba (Alizanda maa puuni)

56:18

بِأَكۡوَابٍ وَأَبَارِيقَ وَكَأۡسٍ مِّن مَّعِينٍ

(Ka bɛ gili ba) ni kopunima mini jiŋlahi, n-ti pahi jaashee din nyɛ dam, ka zɔri yiri kobilnina shɛŋa ni na

56:19

لَّا يُصَدَّعُونَ عَنۡهَا وَلَا يُنزِفُونَ

Zuɣuyaali bi gbaari ba, bɛ mi bi buɣira

56:20

وَفَٰكِهَةٍ مِّمَّا يَتَخَيَّرُونَ

Ni binwoli shεŋa bɛ ni gahim (bε ni kuli bɔri shεli) bɛ suhiri ni

56:21

وَلَحۡمِ طَيۡرٍ مِّمَّا يَشۡتَهُونَ

Ni noombihi nimdi, ka di nyɛla bɛ suhi ni gbaai shɛli

56:22

وَحُورٌ عِينٌ

Ni (Alizanda) paɣa shεba ban nimbihi pεla, ka galsi galsi

56:23

كَأَمۡثَٰلِ ٱللُّؤۡلُوِٕ ٱلۡمَكۡنُونِ

Ka bɛ (Alizanda paɣaba maa) ŋmani alulluɣi shεli din be di waɣu ni

56:24

جَزَآءَۢ بِمَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ

Ka di nyɛ sanyoo ni bɛ ni daa tumdi tuun’ shɛŋa

56:25

لَا يَسۡمَعُونَ فِيهَا لَغۡوًا وَلَا تَأۡثِيمًا

Bɛ bi wumdi yεltɔɣa kaha di puuni, bɛ mi bi kpεri Naawuni taali puuni

56:26

إِلَّا قِيلًا سَلَٰمًا سَلَٰمًا

Naɣila bɛ yεrila taba: “Salaaman, salaaman (suhudoo, suhudoo).”

56:27

وَأَصۡحَٰبُ ٱلۡيَمِينِ مَآ أَصۡحَٰبُ ٱلۡيَمِينِ

Ni nudirgunima, bimbo n-leei nyɛ nudirgunima

56:28

فِي سِدۡرٍ مَّخۡضُودٍ

(Bɛ yɛn ti bela) naɣatibchεriga ti’ shɛli din ka gɔhi gbinni

56:29

وَطَلۡحٍ مَّنضُودٍ

Ni kodu ti’ shεli din mali wola pam

56:30

وَظِلٍّ مَّمۡدُودٍ

Ni mahim din teei bahi luɣuli kam

56:31

وَمَآءٍ مَّسۡكُوبٍ

Ni kom din kuli zɔra

56:32

وَفَٰكِهَةٍ كَثِيرَةٍ

Ni binwola pam

56:33

لَّا مَقۡطُوعَةٍ وَلَا مَمۡنُوعَةٍ

Di (binwola maa) ka naabu, bɛ mi bi mɔŋdi so di dibu

56:34

وَفُرُشٍ مَّرۡفُوعَةٍ

Ni bindɔhi din du zuɣusaa

56:35

إِنَّآ أَنشَأۡنَٰهُنَّ إِنشَآءً

Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) nam ba mi (Alizanda paɣaba maa), ka di nyɛ nambu ni yɛlimaŋli

56:36

فَجَعَلۡنَٰهُنَّ أَبۡكَارًا

Din nyaaŋa, ka Ti zali ba ka bε nyɛla paɣasara

56:37

عُرُبًا أَتۡرَابًا

Ka bɛ nyɛla ban yuri bɛ yidaannima, ka bɛ yuma lahi saɣisi taba

56:38

لِّأَصۡحَٰبِ ٱلۡيَمِينِ

Ka bɛ nyɛ nudirigunim’ (Alizanda bihi) dini

56:39

ثُلَّةٌ مِّنَ ٱلۡأَوَّلِينَ

Ka bɛ nyɛ zamaatu pam ban daŋ tooni puuni

56:40

وَثُلَّةٌ مِّنَ ٱلۡأٓخِرِينَ

Ni bahigunim’ (Annabi Muhammadu niriba) puuni pam

56:41

وَأَصۡحَٰبُ ٱلشِّمَالِ مَآ أَصۡحَٰبُ ٱلشِّمَالِ

Nuzaanim’ mi, bo n-leei nyɛ nuzaa- nima

56:42

فِي سَمُومٍ وَحَمِيمٍ

Bɛ yɛn ti bela pɔhimtulli mini kotulum ni

56:43

وَظِلٍّ مِّن يَحۡمُومٍ

Ni mahim din nyɛ nyɔhi din kuli sabgi

56:44

لَّا بَارِدٍ وَلَا كَرِيمٍ

Di ka maasim, di mi ka suhupiɛlli

56:45

إِنَّهُمۡ كَانُواْ قَبۡلَ ذَٰلِكَ مُتۡرَفِينَ

Achiika! Bɛ daa nyɛla ninvuɣu shεba ban be nyεɣisim puuni pɔi ni dina (Dunia puuni)

56:46

وَكَانُواْ يُصِرُّونَ عَلَى ٱلۡحِنثِ ٱلۡعَظِيمِ

Yaha! Bɛ daa nyɛla ban kuli bi milgi ka be tuumbiɛri din galsi ni

56:47

وَكَانُواْ يَقُولُونَ أَئِذَا مِتۡنَا وَكُنَّا تُرَابًا وَعِظَٰمًا أَءِنَّا لَمَبۡعُوثُونَ

Yaha! Bɛ daa nyɛla ban yεra: “Di ni bɔŋɔ, ti yi kpi ka leei taŋkpaɣu mini koba, ti nyɛla bɛ ni yɛn tooi lahi yiɣisi shɛba

56:48

أَوَءَابَآؤُنَا ٱلۡأَوَّلُونَ

“Di ni bɔŋɔ, ni ti banim’ ban daŋ tooni maa gba?”

56:49

قُلۡ إِنَّ ٱلۡأَوَّلِينَ وَٱلۡأٓخِرِينَ

(Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Achiika! Ban daŋ tooni mini ban kpalim nyaaŋa maa.”

56:50

لَمَجۡمُوعُونَ إِلَىٰ مِيقَٰتِ يَوۡمٍ مَّعۡلُومٍ

“Achiika! Bɛ nyɛla bɛ ni yɛn ti laɣim shɛba saha shɛli din nyɛ dabsimirili (dina n-nyɛ Zaadali).”

56:51

ثُمَّ إِنَّكُمۡ أَيُّهَا ٱلضَّآلُّونَ ٱلۡمُكَذِّبُونَ

“Di nyaaŋa, yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban bɔrgi, ka labsi Chiyaama ʒiri maa

56:52

لَأٓكِلُونَ مِن شَجَرٍ مِّن زَقُّومٍ

Achiika! Yi nyɛla ban yɛn ti ŋubi zakkuumi tia (di bindila ʒehiimi buɣum gbinni na, ka nyɛ buɣum kahili)

56:53

فَمَالِـُٔونَ مِنۡهَا ٱلۡبُطُونَ

Ka yi nyɛla ban yɛn ti ŋubi li m-pali yi puya

56:54

فَشَٰرِبُونَ عَلَيۡهِ مِنَ ٱلۡحَمِيمِ

Ka yi ti lahi yɛn nyu kotulum m-pa di zuɣu

56:55

فَشَٰرِبُونَ شُرۡبَ ٱلۡهِيمِ

Ka yi nyɛla ban ti nyuri li, kamani laakumi shεba konyuri ni gbahi la

56:56

هَٰذَا نُزُلُهُمۡ يَوۡمَ ٱلدِّينِ

Ŋɔ maa n-yɛn ti nyɛ bɛ saani Sanyoo dali (Zaadali)

56:57

نَحۡنُ خَلَقۡنَٰكُمۡ فَلَوۡلَا تُصَدِّقُونَ

Ti (Tinim’ Naawuni) n-nam ya, ka bozuɣu ka yi ku ti yεlimaŋli

56:58

أَفَرَءَيۡتُم مَّا تُمۡنُونَ

Di ni bɔŋɔ, yi nya yi ni yihiri maniyyi shεŋa maa

56:59

ءَأَنتُمۡ تَخۡلُقُونَهُۥٓ أَمۡ نَحۡنُ ٱلۡخَٰلِقُونَ

Di ni bɔŋɔ, yinima n-nyɛ ban namdi li, bee Tinima (Tinim’ Naawuni) n-nyɛ ban namda

56:60

نَحۡنُ قَدَّرۡنَا بَيۡنَكُمُ ٱلۡمَوۡتَ وَمَا نَحۡنُ بِمَسۡبُوقِينَ

Ti (Tinim’ Naawuni) n-zali kpibu yi sunsuuni, Ti mi pala bɛ ni yɛn tooi nyɛŋ shɛba (ka zo n-sɔɣi shεli polo)

56:61

عَلَىٰٓ أَن نُّبَدِّلَ أَمۡثَٰلَكُمۡ وَنُنشِئَكُمۡ فِي مَا لَا تَعۡلَمُونَ

Ka Ti ni tooi taɣi ya, ka tahi ninvuɣu shεba yi tatabo na, ka Ti ni tooi lahi labsi ya binnamdi shɛŋa yi ni ʒi puuni

56:62

وَلَقَدۡ عَلِمۡتُمُ ٱلنَّشۡأَةَ ٱلۡأُولَىٰ فَلَوۡلَا تَذَكَّرُونَ

Yaha! Achiika! Yi mi nambu pilgu, ka bozuɣu ka yi bi niŋdi tεha

56:63

أَفَرَءَيۡتُم مَّا تَحۡرُثُونَ

Di ni bɔŋɔ, yi nya pu’ shɛŋa yi ni kɔri maa

56:64

ءَأَنتُمۡ تَزۡرَعُونَهُۥٓ أَمۡ نَحۡنُ ٱلزَّٰرِعُونَ

Di ni bɔŋɔ, yinim’ n-nyɛ ban chɛ ka di binda, bee Ti (Tinim’ Naawuni) n- chɛ ka di binda

56:65

لَوۡ نَشَآءُ لَجَعَلۡنَٰهُ حُطَٰمًا فَظَلۡتُمۡ تَفَكَّهُونَ

Ti (Tinim’ Naawuni) yi di bɔra, Ti naan chɛ ka di leei mokuma din kabsi kabsi, ka yi kpalim niŋdi lahiʒiba

56:66

إِنَّا لَمُغۡرَمُونَ

(Ka yi yεra): “Achiika! Ti nyɛla ban niŋ hallaka.”

56:67

بَلۡ نَحۡنُ مَحۡرُومُونَ

“Chɛli gba! Ti nyɛla bɛ ni mɔŋ shεba bindirigu.”

56:68

أَفَرَءَيۡتُمُ ٱلۡمَآءَ ٱلَّذِي تَشۡرَبُونَ

Di ni bɔŋɔ, yi nya ko’ shεli yi ni nyuri ŋɔ maa

56:69

ءَأَنتُمۡ أَنزَلۡتُمُوهُ مِنَ ٱلۡمُزۡنِ أَمۡ نَحۡنُ ٱلۡمُنزِلُونَ

Di ni bɔŋɔ, yinima n-siɣisiri li sagbaŋ puuni na, bee Ti (Tinim’ Naawuni) n-nyɛ ban siɣisiri li na

56:70

لَوۡ نَشَآءُ جَعَلۡنَٰهُ أُجَاجًا فَلَوۡلَا تَشۡكُرُونَ

Ti (Tinim’ Naawuni) yi di bɔra, Ti naan zaŋ li leei yεlimkom. Ka bo n-leei chɛ ka yi bi paɣira

56:71

أَفَرَءَيۡتُمُ ٱلنَّارَ ٱلَّتِي تُورُونَ

Di ni bɔŋɔ, yi nya buɣum shεli yi ni juuri ŋɔ maa

56:72

ءَأَنتُمۡ أَنشَأۡتُمۡ شَجَرَتَهَآ أَمۡ نَحۡنُ ٱلۡمُنشِـُٔونَ

Di ni bɔŋɔ, yinima n-nyɛ ban nam di tihi maa, bee Ti (Tinim’ (Naawuni) n-nyɛ ban namda

56:73

نَحۡنُ جَعَلۡنَٰهَا تَذۡكِرَةً وَمَتَٰعًا لِّلۡمُقۡوِينَ

Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ li mi ka di nyɛ teebu, ka lahi nyɛ anfaani n-zaŋ ti sochandiba (ban chani mɔɣu ni)

56:74

فَسَبِّحۡ بِٱسۡمِ رَبِّكَ ٱلۡعَظِيمِ

Dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Niŋmi kasi ni a Duuma (Naawuni) so Ŋun nam tibgi maa yuli

56:75

فَلَآ أُقۡسِمُ بِمَوَٰقِعِ ٱلنُّجُومِ

M (Mani Naawuni) po saŋmarsi lubu shɛhi

56:76

وَإِنَّهُۥ لَقَسَمٌ لَّوۡ تَعۡلَمُونَ عَظِيمٌ

Yaha! Achiika! Di nyɛla pɔri din bara, yi yi di nyɛla ban mi

56:77

إِنَّهُۥ لَقُرۡءَانٌ كَرِيمٌ

Achiika! Di (Alkur’aani) nyɛla bɛ ni karindi shεli, ka di mali jilma

56:78

فِي كِتَٰبٍ مَّكۡنُونٍ

Ka di be litaafi (Lauhuli Mahfuuzu) shεli bɛ ni gu la puuni

56:79

لَّا يَمَسُّهُۥٓ إِلَّا ٱلۡمُطَهَّرُونَ

Bɛ bi shihiri li (Alkur’aani) naɣila ninvuɣu shεba ban niŋ bɛ maŋ’ kasi

56:80

تَنزِيلٌ مِّن رَّبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ

Di nyɛla bɛ ni siɣisi shɛli ka di yi binnamda Duuma sani na

56:81

أَفَبِهَٰذَا ٱلۡحَدِيثِ أَنتُم مُّدۡهِنُونَ

Di ni bɔŋɔ, yεltɔɣali (Alkur’aani) ŋɔ maa ka yi zaŋ leei filiŋ

56:82

وَتَجۡعَلُونَ رِزۡقَكُمۡ أَنَّكُمۡ تُكَذِّبُونَ

Yaha! Ka yi zaŋdi yi Naawuni paɣibu n-leeri gutulunsi

56:83

فَلَوۡلَآ إِذَا بَلَغَتِ ٱلۡحُلۡقُومَ

Ka bozuɣu ka so nyɛvuli yi ti paai kukojilgu ni (o kum saha)

56:84

وَأَنتُمۡ حِينَئِذٍ تَنظُرُونَ

Dinsaha, ka yi nyɛla ban ʒɛya n-lihira (ka ku tooi faagi o bahi)

56:85

وَنَحۡنُ أَقۡرَبُ إِلَيۡهِ مِنكُمۡ وَلَٰكِن لَّا تُبۡصِرُونَ

Ka Ti (Tinim’ Naawuni) n-nyɛ ban miri o n-gari ya, amaa! Ka yi bi nyara

56:86

فَلَوۡلَآ إِن كُنتُمۡ غَيۡرَ مَدِينِينَ

Ka bozuɣu, yi yi pala bɛ ni yɛn ti yo shɛba samli (Zaadali)

56:87

تَرۡجِعُونَهَآ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ

Yin labsim ya li (nyɛvuli maa) na, yi yi shiri nyɛla yεlimaŋli nima

56:88

فَأَمَّآ إِن كَانَ مِنَ ٱلۡمُقَرَّبِينَ

Tɔ! Amaa! O (kum maa) yi bela ninvuɣu shɛba ban miri Naawuni puuni

56:89

فَرَوۡحٌ وَرَيۡحَانٌ وَجَنَّتُ نَعِيمٍ

Tɔ! (O ni nya) vuhim ni bindirisuŋ, n-ti pahi yolsibu Daalizanda

56:90

وَأَمَّآ إِن كَانَ مِنۡ أَصۡحَٰبِ ٱلۡيَمِينِ

Amaa! O (kum maa) yi bela nudirgunim’ puuni

56:91

فَسَلَٰمٌ لَّكَ مِنۡ أَصۡحَٰبِ ٱلۡيَمِينِ

(Ka bɛ yεli o): “Suhudoo be a zuɣu, a be nudirgunim’ puuni.”

56:92

وَأَمَّآ إِن كَانَ مِنَ ٱلۡمُكَذِّبِينَ ٱلضَّآلِّينَ

Amaa! O (kum maa) yi bela ninvuɣu shεba ban labsi (Zaadali) ʒiri, ka daa be ninvuɣu shεba ban bɔrgi puuni

56:93

فَنُزُلٌ مِّنۡ حَمِيمٍ

Tɔ! Bɛ ni niŋ o saani ni kotulum

56:94

وَتَصۡلِيَةُ جَحِيمٍ

Ni ʒahannama buɣum ni kpɛbu

56:95

إِنَّ هَٰذَا لَهُوَ حَقُّ ٱلۡيَقِينِ

Achiika! Ŋɔ maa nyɛla yεlimaŋli, ka mali dihitabli

56:96

فَسَبِّحۡ بِٱسۡمِ رَبِّكَ ٱلۡعَظِيمِ

Dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Niŋmi kasi ni a Duuma (Naawuni) So Ŋun tibgi maa yuli

Translation: Muhammad Baba Ghtobo.